Tại sao lại phải cúng ngày rằm và mùng một? Đây chỉ là thói quen được truyền lại từ xa xưa hay còn ẩn dấu lý do nào khác. Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

hình ảnh

Để lý giải cho câu hỏi “Tại sao lại phải cúng vào mùng một và ngày rằm hàng tháng” thì chúng ta cùng phân tích tìm hiểu dưới 2 góc nhìn theo Tâm linh và theo góc nhìn Khoa học của chuyên gia.

Giải thích theo góc độ tâm linh

Dưới góc độ của Tâm Linh về câu hỏi ở trên thì chúng ta cùng giải thích lần lượt cho ngày mùng 1 và ngày rằm như sau:

Lý do thắp hương ngày mùng một

Ngày mùng 1 ( ngày sóc) là ngày đầu tháng, theo dân gian ngày này mang ý nghĩa khởi đầu của tháng. Nếu khởi đầu của bạn may mắn và thuận lợi thì bạn sẽ có một tháng suôn sẻ hanh thông, mọi việc đều thuận lợi. Do đó, vào ngày mùng 1 hàng tháng, người dân sẽ sắm sửa lễ cúng, thắp hương, khấn vái để cầu may, giải xui.

Lý do cúng ngày rằm

Hàng tháng, ngày rằm (15 âm lịch) cũng là ngày mà trăng tròn nhất. Sự cân bằng của Âm và Dương sẽ mất cân bằng vào ngày này. Khi Âm khí ở thời điểm cực thịnh, khiến con người dễ bị ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý có những hành động, suy nghĩ, việc làm không được chỉnh chu.Vì vậy Người ta mới cúng ngày rằm để cầu bình an, cầu may mắn.

hình ảnh

Ngoài ra còn một số quan điểm khác dưới góc độ tâm linh về tại sao lại cúng mùng 1 và ngày rằm như sau:

Ngày rằm (trăng tròn) sẽ xuất hiện người sói, ma cà rồng… Vì vậy cúng ngày rằm để cầu an.

Cúng mùng 1 và ngày rằm xin thần linh để đón các vong linh tổ tiên và người thân (đã mất) về thăm nhà. Nếu không cúng thì vong linh sẽ đói khi trở lại địa ngục.

Theo quan điểm dân gian thì ngày mùng 1 và ngày rằm thì 18 tầng địa ngục sẽ mở cửa cho các vong linh phạm tội được hồi gia thăm nhà (Luôn có các vị hành sai đi giám sát), thì các vong linh cũng được miễn hình phạt trong ngày đó (tức là không bị đánh đập). Chứ không phải là các vong linh phạm tội được tha hẳn.

Vì vậy mà ngày này người trên dương thế sẽ thắp hương để đón người thân và cúng đồ ăn cho người thân khỏi đói.

Giải thích theo góc độ thiên văn học

Cũng có người tin rằng hai ngày đầu tháng cũng như ngày rằm là ngày lễ Phật và nên thắp hương vào những ngày đó, tuy nhiên không phải vậy.

Việc chúng ta thắp hương vào ngày mồng một hàng tháng (ngày Sóc) và ngày rằm (ngày Vọng) là một thói quen, không phải là điều kiêng kỵ tâm linh. Cơ sở lý luận thực sự khá đơn giản, và nó liên quan đến vật lý thiên văn.

hình ảnh

Vị trí tương đối của mặt trời, mặt trăng và trái đất nằm trên một đường thẳng trên Squirrel và Advent. Nó tạo ra một xung năng lượng rất đặc biệt ảnh hưởng đến mọi người tại thời điểm đó, và nó thường xuyên gây ra các trường hợp như tai nạn, ốm đau, v.v.

Người xưa sợ hãi ngày mùng 1 và ngày rằm vì họ không hiểu được thiên nhiên, vì vậy họ phải làm lễ để cầu mong cho tai ương qua đi.

Tuy nhiên, khi vật lý thiên văn phát triển và xã hội tiến bộ, giờ đây chúng ta biết rằng đây là lực tương tác của các hành tinh trên cơ thể con người, nơi cấu trúc tế bào có 70-80% là nước. Giống như lực hấp dẫn của mặt trăng gây ra thủy triều trên Trái đất. Vì vậy, chúng ta nên cẩn trọng hơn trong công việc và trong cuộc sống vào hai ngày này.

Thắp hương ngày rằm, mùng 1, lễ tết, giỗ chạp có cần mâm cao cỗ đầy?

Ngoài sự quan trọng của 2 ngày là rằm và mồng một, những ngày lễ Tết hay giỗ chạp cũng chiếm vị trí thiết yếu trong đời sống tín ngưỡng của người Việt Nam. Chuẩn bị mâm cao cỗ đầy, rượu thịt đề huề để dâng lên cúng ông bà tổ tiên trong những ngày giỗ chạp, lễ Tết có thực sự cần thiết hay không?

hình ảnh

Để trả lời câu hỏi này, xin đặt ngược lại câu hỏi: Mâm cao cỗ đầy bày lên bàn thờ thì ai sẽ dùng mâm cỗ ấy? 

Giỗ chạp, lễ Tết là một dịp quan trọng để chúng ta nhớ về ông bà tổ tiên, cũng là dịp để những người thân trong gia đình sum họp, quây quần bên nhau, trao đổi, đánh giá thành quả và kinh nghiệm của một năm phấn đấu học tập, lao động.

Những điều mà tổ tiên ta chắc chắn mong muốn nhất là con cháu được hoà thuận, hạnh phúc, thành đạt chứ không phải sấp sấp ngửa ngửa, mệt mỏi, tốn kém với mâm cao cỗ đầy bày ra, dâng lên. 

Do đó, bạn chỉ cần một bình hoa đẹp, một đĩa trái cây, đôi cây nến lung linh và đứng đó cầu nguyện cho ông bà tổ tiên siêu thoát cũng như noi gương các cụ để phấn đấu luôn là những người cháu con hiếu thảo, làm việc có ích cho gia đình và xã hội là đủ.

Cỗ bàn dành cho người sống sum họp và chúc phúc cho nhau, chứ bày biện lên bàn thờ lại sẽ trở thành mục tiêu của những “năng lượng lạ” lang thang chưa được siêu thoát kéo về, kích hoạt tính “Tham – Sân – Si” của họ, gây ra nhiều rắc rối. Việc đó rất không nên làm. 

Vấn đề tâm lý khi cúng ngày rằm mùng 1

Đặt nặng vấn đề mâm cao cỗ đầy có thể liên quan về mặt tâm lý. Người ta vẫn có câu “trần sao âm vậy” nên các con cháu không an tâm khi cúng lễ sơ sài, họ sợ bị quở trách, hay ông bà tổ tiên sẽ không “phù hộ”.

hình ảnh

Nói rằng “trần sao âm vậy” là hoàn toàn sai với ý nghĩa thực sự của tâm linh và cũng không có cơ sở khoa học.

Âm – dương (khái niệm này do con người đặt ra) là hai thế giới hoàn toàn khác biệt về cấu trúc vật chất cũng như về năng lượng, cũng đã được phân tích kỹ dưới sự quan sát của Trường sinh học. 

Còn về thực chất của việc cúng lễ, Hòa thượng Thích Thành Từ (Hậu duệ của Phật Hoàng Trần Nhân Tông) đã chỉ rõ: “Nếu mọi sự kiện xảy ra đều do nhân quả thì sự cầu nguyện khó mà toại nguyện. Bởi lẽ thế gian có kẻ tạo nghiệp lành, người tạo nghiệp dữ. Người tạo nghiệp lành khi Phúc báo đến thì được như nguyện. Kẻ tạo nghiệp dữ khi nghiệp báo đến, dù có nguyện cầu cũng khó thoát khỏi quả khổ…”.  

Như vậy để thấy, chu đáo hay sơ sài trong đời sống tín ngưỡng, cụ thể ở đây là thờ cúng tổ tiên nằm chính ở trong cách sống của mỗi người. 

“Nhân quả” là luật của tự nhiên, có từ khi khai thiên lập địa. Loài người (bằng mọi cách) không thể làm thay đổi được luật tự nhiên này. Người ta hay đổ lỗi cho số phận nhưng không có số phận gì ở đây cả mà chúng ta bị tác động trực tiếp bởi luật nhân quả. “Đức năng thắng số” là nhân quả. 

Thờ cúng “đúng chính pháp” là phải hiểu thật rõ: Bệnh tật, tai họa là do hành động thiếu đạo đức làm khổ mình, khổ người của chúng ta tạo ra. Nếu muốn không xảy ra điều đó thì luôn phải sống đúng đạo đức làm người, chứ không phải thờ cúng mê tín cầu khẩn van xin với Thần, Phật, Bồ Tát mà tai qua nạn khỏi được! 

Thờ cúng mê tín là thờ cúng không đúng chính pháp, làm hao tài tốn của mà không có ích lợi gì cho gia đình và xã hội, không nói lên được ý nghĩa cao đẹp của lòng biết ơn sâu sắc với ông bà tổ tiên. Thờ cúng như vậy là vô minh, dẫn đến bị những kẻ “buôn thần bán thánh, mượn Đạo tạo Đời” lừa đảo làm tiền, dẫn đến hết họa này đến tai ương khác mà không hề biết, thật đau lòng! 

Có nên đốt vàng mã khi cúng ngày rằm mùng một?

Nếu vậy thì việc thờ cúng “đúng chính pháp” rất đơn giản và rất ít tốn kém, kể cả việc đốt vàng mã mà hầu như các gia đình đang làm cũng là không cần thiết chăng?

hình ảnh

Người chết có nhận được vàng mã không? Nhiều quan niệm cho rằng, việc đốt vàng mã vào dịp cúng lễ, tết, ngày giỗ chạp là điều không cần thiết.

Điều này ngay cả các vị hòa thượng chánh đạo, các bậc cao tăng chân chính đều mong muốn và kêu gọi các Phật tử thực hiện.

Thay vì thời gian, công sức, tiền bạc dành cho lễ bái và đốt vàng mã cầu kỳ, những ngày lễ tết, giỗ chạp, chúng ta hãy dành “tài nguyên” đó để nghỉ ngơi, quan tâm đến những người thân yêu, “nạp năng lượng”, đánh giá rút kinh nghiệm các trải nghiệm trong công việc, cuộc sống và vạch ra kế hoạch đầu tư cho sự nghiệp, tương lai của con cháu. 

Đốt vàng mã là một việc mê tín đến khó tưởng tượng nổi mà Hòa thượng Thích Thanh Từ đã giảng giải trong cuốn Mê tín – Chánh tín. Theo những thống kê cho biết thì hàng năm, ở ta đốt vàng mã đến hàng vài trăm tỷ đồng (VNĐ) cho người chết, thậm chí còn gây ra cháy nhà, cháy công ty, cháy công sở, khói bụi vàng mã bay ra đầu độc môi trường sống.

Nếu chúng ta cứ để việc này tiếp tục trôi đi như một thói quen, đến một ngày nào đó, nó sẽ trở thành thảm họa cho cộng đồng dân lành. 

Tổng kết

Trên đây là những chia sẻ được tổng hợp từ các chuyên gia tâm linh. Dẫu rằng còn rất nhiều quan điểm bất đồng, nhưng nội dung phía trên cũng là một gợi ý hay sự tham khảo cho bạn. Mong rằng bạn đã có câu trả lời "tại sao lại phải cúng vào mùng một và ngày rằm hàng tháng" cho riêng mình.

Bài viết thuộc tác giả ThanhTuan - thành viên Cộng đồng Phụ nữ lớn nhất Việt Nam! Nếu bạn sử dụng bài viết cho mục đích cá nhân, vui lòng ghi rõ! Xin cảm ơn!

----------------------------------------------------------------------------------

Tham khảo thêm: