Vào đêm 30 Tết, các gia đình Việt có truyền thống chuẩn bị những mâm cỗ cúng giao thừa, cầu mong một năm mới yên bình và hạnh phúc. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về 2 bài cúng giao thừa trong nhà và ngoài trời, cách chuẩn bị mâm cỗ theo phong tục cổ truyền Việt Nam cho bạn đọc tham khảo sử dụng trong năm Nhâm Dần này.

hình ảnh

Nên cúng theo bài cúng giao thừa truyền thống, tuyệt đối không cúng nôm na

Bài cúng giao thừa trong nhà 

(theo Sách Văn Khấn Nôm)

Kính lạy:

– HOÀNG THIÊN, HẬU THỔ, CHƯ VỊ TÔN THẦN

– LONG MẠCH, TÁO QUÂN, CHƯ VỊ TÔN THẦN

– CÁC CỤ TỔ TIÊN NỘI-NGOẠI CHƯ VỊ TIÊN LINH

Nay phút giao thừa giữa năm Tân Sửu với năm Nhâm Dần.

Chúng con là: ………………………………Tuổi……………

Hiện cư ngụ tại: T.P (Tỉnh):…………………Quận (Huyện):………………………….

Phường (Xã):……………..Khu phố (Thôn):……………Xứ đất:……………

(Hoặc: Số nhà :……… Đường:………… Khu phố :……….Phường :…………..

Quận :………….Tp:………………….)

Phút giao thừa vừa tới, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật - Thánh, dâng hiến tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời:

Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ Thần, Phúc đức chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lể vật.

Con lại kính mời, các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội tộc, ngoại tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng hâm hưởng lễ vật. Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo thụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho chúng con, tân niên khang thái, ngày đêm tốt lành, thời thời được chữ bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng. Giải tấm lòng thành cúi xin chứng giám.

Phục duy cẩn cáo!

Mâm cúng giao thừa trong nhà (Cỗ mặn)

hình ảnh

Tùy điều kiện và văn hóa của từng nhà mà gia đình có thể cúng giao thừa trong nhà bằng đồ chay hoặc đồ mặn

Gia chủ có thể chuẩn bị mâm cỗ cúng giao thừa trong nhà bao gồm:

1. Bánh chưng 

2. Giò

3. Chả 

4. Xôi các loại

5. Thịt gà 

6. Rượu/ bia/ nước ngọt

7. Mứt tết

Văn khấn Giao thừa ngoài trời, ở sân 

(theo Sách Văn Khấn Nôm)

Nam mô A di đà Phật (3 lần)

Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư phật, chư phật mười phương

Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật

Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần

Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Hành khiển: Lỗ Vương Hành Khiển, Ngũ Nhạc chi Thần

Con kính lạy ngài đương niên Thiên quan: Cự Tào Phán quan.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.

Nay là phút giao thừa năm Tân Sửu với năm Nhâm Dần, chúng con là: …………….., sinh năm: ………, cư ngụ tại.......

Phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.

Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật thánh, dâng hiến Tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời: Ngài cựu niên đương cái Thái tuế, ngài tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân và chư vị thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.

Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.

Nam mô A di đà Phật (3 lần, 3 lạy)

Cách bày mâm cúng giao thừa ngoài trời (cỗ mặn)

hình ảnh

Cúng giao thừa ngoài trời để đưa tiễn người nhà trời cai quản nhà mình cũ và đón người cai quản mới đến, vì việc bàn giao hết sức khẩn trương nên quan quân không thể vào tận nhà khề khà mâm bát. 

Mâm lễ cúng giao thừa ngoài trời gia chủ cần chuẩn bị:

  • Gà trống nguyên con luộc bẻ cánh tiên
  • Bánh chưng: Bóc vỏ phần lá, cởi dây, không cắt bánh, đặt lên đĩa
  • Xôi gấc và giò: Thái miếng hình hoa, đặt lên trên đĩa xôi
  • Mâm ngũ quả: Đặt phía sau bánh chưng và gà
  • Đèn nến: Đặt cạnh đĩa hoa quả 
  • Nhang: Có thể cắm vào đĩa xôi, cốc gạo hoặc để dưới mâm
  • Rượu/ bia: Đặt trước mâm lễ
  • Tiền vàng, Mũ chuồn: Đặt trên vành mâm
  • Sớ cúng Quan Hành Khiển (không bắt buộc)
  • Lọ hoa tươi để bên cạnh.

Lưu ý khi làm lễ cúng đêm giao thừa 30 tết - Cúng giao thừa như thế nào?

Tùy thuộc phong tục từng địa phương sẽ có cách hành lễ khác nhau. Tuy nhiên có một số điểm chung gia chủ cần nhớ:

  • Nên cúng theo bài cúng truyền thống, tuyệt đối không cúng nôm na
  • Về mâm cỗ: Ngoài những lễ vật nêu trên thì gia chủ có thể tuỳ ý thêm bớt các món ăn gần gũi với bữa cơm hàng ngày của gia đình. Và điều kiện gia đình cũng như văn hoá và phong tục mỗi vùng miền thì gia chủ cũng có thể cúng giao thừa với mâm cỗ ngọt thay cho đồ mặn. 
  • Mâm cúng giao thừa ngoài trời thịnh soạn hơn mâm cúng giao thừa trong nhà một chút. Ngoài các lễ vật như yêu cầu, bạn có thể mua thêm trầu cau, tiền vàng, mâm ngũ quả, mứt tết, bánh kẹo. 
  • Cách đặt mâm cỗ: Gia đình có thể sắp xếp lễ vật trên mâm tuỳ ý, miễn sao tươm tất và gọn gàng. Mâm cỗ mặn không nên đặt trên bàn thờ mà đặt xuống phía dưới hoặc cách sang chỗ khác.
  • Cúng giao thừa lúc mấy giờ? Theo các chuyên gia về văn hóa, tín chủ nên đặt mâm cúng trước cửa nhà để tiến hành nghi thức tiễn thần cũ đón thần mới vào đúng giờ Tý năm Tân Sửu (23 giờ ngày 30 Tết). Lễ cúng giao thừa cần hoàn thành trước 1 giờ sáng ngày mùng 1 Tết (năm Nhâm Dần). Vì vậy, gia đình nên chuẩn bị cẩn thận các đồ cúng, bài khấn trước để không bị bối rối
  • Về người tiến hành lễ cúng: Người làm lễ nên là người lớn tuổi, trụ cột trong gia đình - sẽ ăn mặc chỉnh tề, đốt đèn nến, thắp hương và đọc văn khấn để mời thần linh, gia tiên tiền tổ về với gia đình. Phụ nữ mang thai không nên làm lễ cúng
  • Cần đọc to, rõ, thái độ nghiêm túc
  • Hướng đặt mâm cỗ khi cúng giao thừa ngoài trời: Tuỳ theo vị trí căn nhà, tướng số, gia chủ có thể lựa chọn đặt mâm cỗ Bắc hoặc hướng Đông. Với hướng Bắc là hướng của Thượng Đế, hướng Đông là hướng của Thiên Tử.
  • Về phần hương khói: Có nhiều quan niệm theo vùng miền và từng gia đình, người Việt thường dâng hương theo các số lẻ 1, 3, 5, 7. Tuy nhiên, phổ biến nhất là dâng 3 nén hương vào đêm giao thừa, sau đó nên muốn duy trì hương khói thì chỉ thắp 1 nén hương dài, loại cháy lâu hơn.
  • Lưu ý không cần phải chuẩn bị bát hương mà chỉ cần chuẩn bị một bát gạo để cắm hương là được.

hình ảnh

Giải đáp thắc mắc về mâm lễ cúng giao thừa

Nhà chung cư có cần cúng Giao thừa ngoài trời không?

Nhiều gia đình mới chuyển đến chung cư thì sẽ không tránh khỏi lễ lạt sẽ gặp nhiều khó khăn, bối. Thế nên tôi xin giải đáp thắc mắc của bạn đọc như sau: Nhà chung cư thì không cần thiết cúng giao thừa ngoài trời, do diện tích đất chật hơn, không có diện tích mặt đất thực tế kể cả khi bạn cúng ngoài hành lang. Tuy nhiên gia chủ vẫn muốn cúng ngoài trời có thể xuống sảnh chung cư thì mới có sự giao thoa giữa đất và trời.

Cúng giao thừa trong nhà hay ngoài trời trước?

Mâm cúng ngoài trời là để dâng các vị thần linh, còn mâm cúng trong nhà là để cúng tổ tiên của gia đình. Theo quan niệm dân gian - Nghi lễ tống cựu, nghênh tân” thì các nhà nên khấn giao thừa ngoài trời trước, sau đó mới tiến hành cúng mâm trong nhà để cầu mong tổ tiên phù hộ độ trì trong năm mới. 

Rải gạo muối khi cúng giao thừa để làm gì?

Trong nghi thức cúng giao thừa không thể thiếu gạo - muối. Theo các chuyên gia văn hoá thì gạo và muối được rải đi sau khi cúng xong để xua đuổi tà ma khi chúng sinh đã nhận được đồ bố thí sẽ không ở lại quấy nhiễu gia đình, từ đó sẵn sàng để chào đón những điều tốt đẹp nhất trong năm mới.

Cần hoàn thành những gì trước khi cúng giao thừa?

Trước thời điểm giao thừa, bạn nên dọn dẹp nhà cửa, kiểm tra các hệ thống chiếu sáng trong căn nhà, mua cây cảnh trang trí,…tóm lại là mọi thứ cần tươm tất nhất trước giờ cúng. Ngoài ra, trước và sau đêm, người lớn và trẻ em nên mặc đồ mới màu đỏ, tượng trưng cho ý nghĩa mang đến may mắn, phát tài.

Nên làm gì sau khi cúng giao thừa đón năm mới?

Sau khi hoàn thành nghi lễ khấn cúng giao thừa thì cũng là thời khắc chuyển giao sang năm mới, các nhà thường sẽ cùng đón năm mới bên gia đình, chúc tụng nhau, sau đó chọn hướng xuất hành, đi chùa, đi xông nhà mong cầu những điều may mắn trong năm mới. 

Ngoài ra, nếu nhà gia chủ neo người, sau giao thừa thì nên mở tivi thông đến sáng cho vượng gia vận.

hình ảnh

Sau khi hoàn thành lễ cúng giao thừa là lúc gia đình quây quần bên nhau, dành tặng nhau những lời chúc Tết đẹp nhất!

--

Trên đây là những thông tin chi tiết về nghi lễ, bài cúng giao thừa đầy đủ cho năm Nhâm Dần. Hy vọng nhờ đó bạn sẽ có sự chuẩn bị chu đáo cho mâm cúng, đón năm mới may mắn, hạnh phúc bên gia đình.

► Cùng chủ đề Tết: