Theo nghiên cứu của các bác sĩ: “Việc lạm dụng thuốc kháng sinh đã khiến sức đề kháng của trẻ em Việt Nam đang ngày một yếu đi, ngay cả các loại nhiễm trùng thông thường giờ đây cũng trở nên nguy hiểm đối với cơ thể các em bởi vì những loại thuốc kháng sinh đã không còn khả năng tiêu diệt được các vi khuẩn nữa".

Kháng sinh là gì?
Kháng sinh là các thuốc giết vi khuẩn (vi sinh mầm bệnh gây nhiễm trùng). Nhưng đôi khi không phải tất cả vi khuẩn đều ngừng phát triển hoặc chết. Những vi khuẩn mạnh nhất có thể phát triển và lây lan. Người ta có thể bị nhiễm bệnh lại. Lần này vi sinh mầm bệnh khó bị giết hơn.
Càng sử dụng nhiều kháng sinh, thì vi sinh mầm bệnh càng tăng đề kháng. Điều này có thể làm cho một số bệnh rất khó kiểm soát.

Hiện nay, sự xuất hiện của các vi khuẩn kháng thuốc đang ngày càng phổ biến. Chẳng hạn tụ cầu kháng methicilline; phế cầu kháng penicilline; khuẩn salmonela đa kháng với choramphenicol, ampicillin, cotrimoxazole… Và lạm dụng kháng sinh chính là nguyên nhân chủ yếu gây ra hiện tượng kháng thuốc này.

Thế nào là lạm dụng thuốc kháng sinh?

“Chỉ dùng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn”, theo các bác sĩ chuyên khoa tại Bệnh viện Quốc tế City, là nguyên tắc đầu tiên khi sử dụng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, đại đa số các bậc phụ huynh – cha mẹ lại vi phạm nguyên tắc này nhiều nhất.

Trẻ em khi bị ho, viêm họng, sốt nhẹ hoặc sổ mũi thông thường thì không cần thiết phải dùng đến kháng sinh, thay vào đó phải điều trị bằng các phương pháp như rửa mũi, súc họng bằng nước muối, sử dụng thuốc ho… Nếu bệnh tình tái phát hoặc không thuyên giảm thì đưa trẻ đến các trung tâm y tế điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, rất nhiều phụ huynh lại tự kê đơn kháng sinh hoặc mua thuốc theo đơn cũ cho trẻ uống mỗi khi ho, sốt hoặc sổ mũi. Kháng sinh chỉ dùng khi có nhiễm khuẩn, mà bệnh trẻ mắc có phải do nhiễm khuẩn hay không, chỉ có thể do bác sĩ khám và đưa ra kết luận. Do đó, thuốc kháng sinh phải được dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Hậu quả khi lạm dụng kháng sinh
Việc làm dụng thuốc kháng sinh sẽ dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng:

- Gây ngộ độc: Thuốc kháng sinh đưa vào cơ thể được hấp thụ, chuyển hóa ở gan và đào thải qua thận, trong khi chức năng của gan và thận ở trẻ nhỏ còn rất yếu. Do đó khả năng thải trừ thuốc chậm hơn nhiều so với người lớn, dễ bị tích tụ trong cơ thể từ đó gây ra ngộ độc.
- Gây béo phì và tiểu đường: Sử dụng quá nhiều thuốc kháng sinh sẽ làm hại vi khuẩn đường ruột, dễ bị béo phì và tiểu đường.
- Tăng nguy cơ tử vong do tiêu chảy: Phần lớn các bệnh cảm cúm đều là do virus, do đó làm dụng kháng sinh trong trường hợp này không những không trị bệnh mà còn gây ra các tác dụng phụ không mong muốn là tiêu chảy, khiến bệnh tình trầm trọng và tăng nguy cơ tử vong.
- Gây dị ứng: Thuốc kháng sinh chứa một số phẩm màu tương tác với ibuprofen và acetaminophen, là các thuốc hay dùng cho trẻ. Chỉ cần một lượng rất nhỏ phụ gia cũng có thể gây phản ứng dị ứng ở trẻ mẫn cảm.
- Nhờn thuốc, kháng sinh mất tác dụng: Việc lạm dụng thuốc kháng sinh không cần thiết đã gây nên tình trạng nhờn thuốc, vi khuẩn giờ đây có khả năng kháng lại đại đa số các loại kháng sinh, khiến việc điều trị bệnh rất khó khăn. Thật vậy, trong tương lai khi kháng sinh không còn tác dụng thì triệu chứng ho hay một vết cắt bị nhiễm trùng cũng có thể gây tử vong.
Những biện pháp ngăn ngừa lạm dụng kháng sinh:
Có rất nhiều biện pháp để tránh tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh ở Việt Nam. Mặc dù không thể can thiệp trực tiếp vào quá trình kê đơn chữa trị, nhưng chúng ta có thể tự ý thức trong việc phòng tránh sử dụng thuốc kháng sinh nhằm nâng cao sức khỏe. Sau đây là một số lời khuyên đến từ các chuyên gia để tránh tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh:
- Sử dụng thuốc kháng sinh một cách có liều lượng
- Luôn sử dụng thuốc kháng sinh theo chỉ định của những cơ sở y tế có giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề
- Ý thức giữ gìn sức khỏe.
- Sử dụng một số loại thực phẩm có tác dụng tăng cường sức đề kháng như: tỏi, giấm táo, tinh dầu kinh giới, thực phẩm lên men.
- Sử dụng mật ong Manuka thay thế cho kháng sinh có thể tiêu diệt các vi khuẩn có hại nhưng không làm hại các vi khuẩn có lợi, không gây ra các tác dụng phụ...