Khi xã hội phát triển đến một mức độ nào đó, con người có xu hướng không lập gia đình, về già sống cô đơn và qua đời trong cô độc.

Dân số Nhật Bản đang già hóa nhanh chóng. 28% người Nhật nay trên 65 tuổi, tỷ lệ cao nhất thế giới. Thống kê đầu năm nay cho thấy có tới 30% số người già Nhật Bản không nói chuyện với bất kỳ ai, không có ai để nhờ vả những việc như thay bóng đèn.

Từ năm 1980 tới 2010, tỷ lệ phụ nữ trên 65 tuổi sống một mình tăng gấp đôi từ 11,2% lên 20,3%, tỷ lệ nam giới thì từ 4,3% lên 11,1%.

Ở Nhật Bản có một từ là Kodokushi, ám chỉ một hiện tượng xã hội mà trong đó những người già sống trong cô độc, khi họ chết đi thì cũng không ai biết, kể cả khi thi thể phân hủy thối rữa, thì một thời gian dài sau mới có người phát hiện. Tòa nhà chung cư Tokiwadaira tại Nhật Bản đã xảy ra nhiều cái chết như vậy tới mức nổi tiếng.

Câu chuyện về Kodokushi đầu tiên là khi một người đàn ông 69 tuổi chết, nằm bất động trong nhà suốt 3 năm mà không ai biết. Tiền thuê nhà, tiền điện nước được trừ tự động vào tài khoản ngân hàng của ông. Cho tới khi sổ tiết kiệm của ông không còn đồng nào vào năm 2000, cảnh sát kéo đến thì mới phát hiện thi thể ông đã bị phân hủy, giòi bọ đục khoét.

Mùa hè 2017, người ta cũng phát hiện một mùi hôi thối ở chung cư Tokiwadaira. Khi vào trong căn hộ đó thì mới phát hiện một người đàn ông đã qua đời. Không ai trong chung cư quen biết ông dù ông đã sống suốt nhiều năm. 2 ngày sau đó, cũng tại chung cư này lại tìm thấy một thi thể phân hủy, khiến cho hàng xóm không ngủ được suốt 3 đêm vì mùi hôi. Người đàn ông qua đời này cũng sống tại chung cư nhiều năm, nhưng không ai biết tên ông. Viện nghiên cứu NLI ước tính có 30.000 người ở xứ phù tang qua đời kiểu này mỗi năm.

JphWUiuDtqND9TATqk8CsIWWEM_YU6tqWXCGFGIZfss6ZMGpd7DpjBdBaSJ9lOG3lXlw6hzdIYLTAj16GzO9T-7Jh4CsNw
Ông Yoshikazu Kinoshita đến một bữa ăn trưa hàng tháng dành cho những người thuê nhà đang sống một mình.

Ngành dịch vụ làm sạch căn hộ của những người chết theo đó cũng phát triển. Một số công ty bảo hiểm còn kinh doanh chính sách bảo vệ chủ nhà nếu người thuê chết trong khu nhà của họ.

Những người già như ông Kinoshita, 83 tuổi, sống một mình trong căn hộ ở chung cư Tokiwadaira, nên căn hộ thường tràn ngập rác bẩn, từ quần áo cũ, sách, báo, đến hộp đựng thức ăn. Già yếu, đôi chân không còn khỏe mạnh như xưa, ông Kinoshita chỉ rời căn hộ một lần mỗi tuần.

Do đó, giá dịch vụ dọn dẹp căn hộ sau khi những người già thế này qua đời là rất cao. Nhưng dẫu cho thu nhập thì cao đấy, đây vẫn là một công việc chẳng mấy hay ho vui vẻ, đó là chưa kể là khá độc hại cho sức khỏe người làm.

Sau khi những người già cô độc này qua đời, không có ai tổ chức đám tang cho họ. Hài cốt của họ sẽ được giao cho các tổ chức từ thiện xử lý.

lOghZ_fslCfKByCIrOCCYwj3SmMlQiy4i4VVuSAouwakPnR2anfb858KEshwwWIJFP37nm27gp03SVP4DmntuVYJhHtCHSA
Bà Chieko Ito đã sống một mình gần 30 năm qua.

Vì sao người Nhật Bản lại sống cô đơn đến vậy? Văn hóa người Nhật cho rằng mỗi cá nhân phải làm việc vì lợi ích chung của tập thể. Điều này gây áp lực cho mỗi người phải luôn nỗ lực, cống hiến hết mình cho xã hội. Sự nghiệp, thành tựu trở thành tiêu chuẩn đánh giá mỗi người. Người Nhật từ đó đặt sự nghiệp lên trên hết, không tìm kiếm các mối quan hệ và trở nên cô đơn khi về già.

Thậm chí ngay từ nhỏ, trẻ em Nhật Bản đã được giáo dục về tính tự lập, tự chăm sóc bản thân, phải biết kiềm chế cảm xúc và cách ứng xử. Họ tự cảm thấy xấu hổ về chuyện giãi bày cảm xúc, không muốn nhờ người khác giúp đỡ. Tuy điều này giúp nước Nhật phát triển nhanh chóng, nhưng đồng thời khiến cho sức khỏe tinh thần của người Nhật sa sút, trở nên cô đơn khi về già.

Không chỉ Nhật Bản, mà ở Hàn Quốc và nhiều nước phát triển cũng đang đối mặt với tình trạng người trẻ không kết hôn, không lập gia đình. Việt Nam cũng đang trong tình trạng tương tự: thanh niên kết hôn ngày càng muộn hơn, thậm chí nhiều người không lập gia đình để tập trung phát triển sự nghiệp và có cuộc sống tự do.

Việt Nam cũng là một trong những nước có tốc độ già hóa dân số thuộc hàng cao nhất thế giới. Tuổi thọ trung bình của nước ta đã tăng từ 68,6 tuổi (năm 1999) lên 73,2 tuổi (năm 2014) và dự báo sẽ tăng lên tới 78 tuổi (2030) và 80,4 tuổi vào năm 2050. Tính đến hết năm 2017, cả nước có trên 11 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 11,95% dân số. Trong đó, có khoảng gần 2 triệu người từ 80 tuổi trở lên. Trong tương lai, dân số vừa già lại vừa ít người lập gia đình, thế nên rất có khả năng sẽ có nhiều người già ở Việt Nam sống đơn độc như Nhật Bản bây giờ.