Trí tưởng tượng của trẻ thơ vô cùng phong phú, hầu như đứa trẻ nào cũng có những câu chuyện ở đẩu ở đâu, chuyện cô tiên, cướp biển... khiến người lớn cứ phải nhớ mãi nhớ hoài. Thật ra, những chuyến phiêu lưu vào thế giới tưởng tượng ấy đang dần dần dạy cho con cái chúng ta những kỹ năng sống quan trọng lắm đấy.

Một người mẹ chia sẻ trường hợp của con mình: "Khi lên 4 tuổi, con gái tôi thường dành thời gian cho những người bạn tưởng tượng của cháu. Tôi đã nghe nhiều về những gì chúng thích (Anna thích mặc quần áo màu hồng) và không thích (Andy ghét phô mai). Ít nhất trong một năm, hai bạn nhỏ ấy đã đồng hành cùng chúng tôi khắp mọi nơi từ cửa hàng, nhà sách, đến quán cà phê. Nhìn cách con gái trông chừng cái nhóm ảo của mình rất đáng yêu, nhưng ngày qua ngày tôi tự hỏi: 'Chuyện này có bình thường không?'”

Không phải trẻ nào ở độ tuổi mẫu giáo cũng có những người bạn tưởng tượng, nhưng theo các chuyên gia về sự phát triển của trẻ, chơi tưởng tượng là bản năng của trẻ từ 3-4 tuổi. Những đứa trẻ khỏe mạnh cần trí tưởng tượng cũng như cần ăn, uống và ngủ vậy; chúng dùng trí tưởng tượng để hiểu và đối mặt với thế giới, qua đó khám phá, giao tiếp và kết bạn.

webtretho_tuong-tuong-2

(Ảnh: Corbis)
Tại sao phải tưởng tượng?

Hiển nhiên là trẻ ở độ tuổi này thích trò chơi tưởng tượng đơn giản vì nó vui và đầy sức mạnh, bất cứ khi nào chúng cũng có thể làm được bất cứ thứ gì mình muốn, như là thống lĩnh một tòa lâu đài, chiến thắng một giải đua xe và nhảy phóc qua những tòa cao ốc (làm bằng gối). Trong khi ở vào độ tuổi 3-4 tuổi, trẻ thường cảm thấy không có quyền hành gì thì việc ra lệnh cho thú bông, chỉ huy các người bạn tưởng tượng hoặc đóng vai một anh hùng bất bại sẽ giúp chúng cảm thấy tự chủ hơn.

Giả vờ cũng là một phần cần thiết trong quá trình phát triển trí tuệ. Khi khoảng 3 tuổi, não của trẻ nhỏ đột phá về nhận thức. Tiến sĩ Kathy Hirsh Pasek cho rằng: “Trẻ ở tuổi mẫu giáo có năng lực suy nghĩ trừu tượng hơn và có thể tạo ra những thế giới tưởng tượng bất ngờ. Kỹ năng ngôn ngữ của chúng cũng phát triển hơn nên có thể diễn đạt tốt hơn suy nghĩ của mình.” Trò chơi tưởng tượng giúp trẻ nâng cao sức sáng tạo và thậm chí khuyến khích lối suy nghĩ có khoa học. Ví dụ, khi chơi xây lâu đài, bé có thể phải đối mặt với những rắc rối (“Trong này không đủ chỗ cho bọn mình cùng chơi!”) và đi đến giải pháp (“Nếu đẩy ghế ra ngoài chút nữa thì pháo đài sẽ to hơn.”) Chơi tưởng tượng với bạn bè dạy trẻ cách thảo luận và làm việc cùng nhau - một cách rất tốt để luyện tập cho não trẻ sau này.

Tưởng tượng nên sự đa dạng

Theo tự nhiên, bạn là người đầu tiên mà con bạn bắt chước, sau đó bé mới đóng những vai khác nhau trong thế giới của người trưởng thành như bác sĩ, cầu thủ, giáo viên… Và hiển nhiên, không phải tất cả mọi sự tưởng tượng đều dựa trên thực tế. Trẻ ở tuổi mẫu giáo bị thu hút bởi những nhân vật như siêu anh hùng, công chúa bởi những nhân vật ấy có sức mạnh, tài giỏi và phép thuật.

Và bé có thể hoàn toàn tự tạo ra "đồng bọn" của mình, và tự rèn luyện những kỹ năng xã hội. Ví dụ khi một đứa trẻ vào vai cả hai bên của một cuộc tranh luận, bé sẽ học được cách nhìn nhận sự việc dưới góc độ khác. Những người bạn ảo có vai trò như một người phát ngôn để con bạn nói lên những điều mà trong những trường hợp khác bé có thể cần thời gian để chấp nhận.

Bạn có nên chơi cùng?

Trong khi nhiều đứa trẻ vô cùng hạnh phúc với thế giới tưởng tượng của riêng mình thì cũng có những bé khác muốn có bạn hoặc bố mẹ chơi cùng. Đương nhiên, tham gia vào là rất tốt nhưng hãy đợi đến khi bạn được mời, và hãy để con dẫn dắt câu chuyện.

webtretho_tuong-tuong-1

(Ảnh: Corbis)

Và cho dù kịch bản có thế nào, hãy tôn trọng thế giới tưởng tượng ấy. Đừng bao giờ làm nản lòng con trẻ bằng những câu nói như: “Con à, người bạn nhỏ của con không có thật đâu.” Hoặc “Đừng hành động ngớ ngẩn nữa.” Và khi con bạn đắm chìm trong những vở kịch thì đừng chặn mạch cảm xúc của chúng. Trẻ gắn bó mật thiết với thế giới tưởng tượng của mình nên sẽ khó chịu khi bị làm gián đoạn, do vậy nếu cần ngưng để làm gì khác, bạn hãy báo trước 5 phút để con có thời gian chuẩn bị.

Để trò chơi tưởng tượng trở nên thú vị nhất, bé chỉ cần hai thứ là không gian và thời gian. Hãy dọn dẹp một chỗ an toàn trong nhà bạn để bé có thể thỏa sức tưởng tượng không chút lo lắng sẽ có ai xâm nhập vào cuộc vui của mình. Sắp xung quanh khu vực chơi những vật dụng đơn giản mà đa năng như những hình khối, chai lọ nhựa, quần áo hóa trang, hộp rộng, đồ chơi... Trẻ có thể biến cuộn giấy thành một thanh gươm, kính viễn vọng hoặc chiếc đũa thần; hoặc thùng carton biến thành phi thuyền, lâu đài và hang động. Bạn không cần dạy cách chơi đâu, vì tự bản thân con có thể dùng kỹ năng tưởng tượng của mình mọi lúc mọi nơi.