Trò chơi điện tử làm ta hoa mắt bằng đồ họa, kích thích ta với những khả năng dường như vô biên, và làm cho ta e sợ bởi ảnh hưởng mà chúng có thể có lên con cái mình. Trong khi thị trường trò chơi điện tử ngày càng phát triển, các bậc làm cha mẹ cần hiểu một vài vấn đề cơ bản, như tại sao con lại mê điện tử, làm sao tránh được những cạm bẫy của chúng, và con có thể học được gì từ chúng...

Tại sao trẻ con thích chơi điện tử?

Tốc độ xử lý, diễn biến nhanh như chớp, âm thanh sống động, đồ họa bắt mắt… chắc chắn tất cả những yếu tố trên đều góp phần thu hút con, nhưng chúng chỉ là thành phần phụ thêm cho yếu tố hấp dẫn nhất: sự kiểm soát. Những đứa trẻ từng phút một đều bị bảo phải làm gì, không làm gì, ăn gì, không ăn gì… nay được chạm tay vào con chuột hay bộ điều khiển điện tử, và chúng có thể làm bất cứ điều gì không thể làm trong thế giới thực như đua xe, khám phá nhà ma, đấu với kiếm khách lừng lẫy… Trẻ nhỏ ghi nhớ điều đó, và trò chơi điện tử gần như trở nên công cụ giúp chúng... vùng lên.

Nhưng trò chơi điện tử đâu có tốt cho con?

webtretho_choidientu_1_345

Trò chơi điện tử là xấu, phải cấm tiệt? (Ảnh: Inmagine)

Những trò mang tính đối kháng (trong đó bao gồm cả trò bóng đá, đua xe...) đều thường xuyên phải chiến đấu, dù không ai thật sự bị thương, không có cảnh máu me và thường đều có luật lệ, trọng tài để phân xử. Tuy vậy, một câu hỏi không thể tránh khỏi vẫn được đặt ra: trò chơi điện tử có làm cho trẻ con trở nên hung đồ hay không?

Nhắc đến trò chơi điện tử, dường như nhiều người đã có phản xạ coi nó là xấu xa, là thứ gây nên những suy đồi đạo đức hay xã hội. Hơn 20 năm qua, các nghiên cứu liên quan đến vấn đề này vẫn chưa đưa ra được bằng chứng cốt yếu nào cho thấy cuộc sống thực bắt chước thực tế ảo. Dù vậy, cũng không thể bỏ qua tình trạng bạo lực học đường cũng như nhiều điều không hay khác xảy ra với những đứa trẻ mải mê chơi điện tử; theo các chuyên gia, trò chơi điện tử là thứ mà người lớn cần thận trọng chú ý đến, dầu vậy không phải là "thuốc độc".

Vậy những bậc phụ huynh đang lo lắng phải làm gì?

Hãy luôn cảnh giác!

Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy có đến 80% học sinh trung học quen thuộc với các trò chơi hay các thuật ngữ điện tử mà chỉ 5% phụ huynh từng nghe nhắc đến. Có thể sự bận rộn, căng thẳng trong xã hội ngày nay không cho phép bố mẹ có thể thật sự tham gia được với con trong cái trò mới mẻ và liên tục cập nhật này. Nhưng bạn cần làm điều đó, bây giờ chưa phải quá muộn, nhưng cũng không còn quá sớm để “đồng điệu” với con. Bố mẹ nên đọc những đánh giá và bình chọn dành cho phần mềm hay trò chơi cho con. Hãy biết con mình mua gì, chơi gì, hãy tự mình thử nghiệm trước và sau đó, hãy bảo đảm con chơi trong giới hạn điều độ.

Nhà phê bình văn hóa Richard Abanes, trong một phỏng vấn với CBN.com, khuyên các bậc phụ huynh: “Hãy đối xử với trò chơi điện tử giống như bất kỳ hoạt động ngoại khóa nào khác. Con được điểm tốt thì được tiếp tục chơi; còn điểm xấu thì mất quyền.” Ông cũng khuyên bạn cũng đừng bao giờ dùng công cụ ưu tiên này như một… người trông trẻ, bằng cách quăng cho con một trò chơi và nói rằng: “Đây, con hãy chơi một mình trong hai tiếng và đợi mẹ làm nốt việc đã.”

Chọn trò phù hợp

webtretho_choidientu_3_345

Vẫn có những điều con có thể học từ những trò "vô bổ" (Ảnh: Inmagine)

Tất nhiên, ảnh hưởng của trò chơi điện tử với con là tốt hay xấu tùy thuộc vào từng trò cụ thể. Và may mắn là, việc nhận diện trò chơi nào tốt cho con không phải là quá khó – chỉ cần đơn giản áp dụng những điều mà bạn biết về việc chơi đùa nói chung mà thôi. Một trò chơi tốt sẽ dựa trên những nguyên tắc vui chơi từ xưa đến nay, và cả về sau này nữa, chẳng hạn như loại trò chơi mà con thích chơi ở sân sau, những trò chơi cung cấp những màn tìm kiếm hấp dẫn, có những bất ngờ, hay những trò có tính đối kháng lành mạnh, có tính giáo dục cao, dạy cho con nhiều điều bổ ích.

Nhưng trò chơi cũng có thể không mang tính giáo dục một cách hiển hiện. Thậm chí những trò tưởng như vô tích sự cũng có thể đem đến cho con những bài học mà bạn không ngờ đến. Chẳng hạn như bạn cùng con chơi đua xe, trò tưởng như chẳng có gì khác ngoài lên xe và phóng đi, nhưng bỗng con hỏi bạn rằng: “Công thức 1 là gì ạ?” hay những câu hỏi địa lý về những đất nước nơi đặt những đường đua Canada hay Qatar… hay những câu hỏi chính trị như “Tại sao đội Liên bang Xô Viết (Soviet Union) lại đổi tên thành Nga (Russia)?” Hoặc những trò khác, mềm mại hơn như các minigame Chocolatier (sản xuất sô-cô-la) cũng có thể khiến con hứng thú với văn hóa sô-cô-la cùng các địa danh nổi tiếng trên thế giới.