TIN TÀI TRỢ.

Những điều cần biết về hội chứng đột tử khi ngủ ở trẻ sơ sinh (SIDS)

  • 1.32K Lượt chia sẻ
  • 28.2K Lượt đọc
  • 2 Trả lời

Luôn tự hào là nguồn thông tin và kiến thức đáng tin cậy dành cho phụ nữ trưởng thành.

Theo dõi Webtretho

Đến trả lời mới nhất
    • Avatar của Rolin
    • Thành viên
      Offline
    • 7 năm
    • 1,546 Bài viết

    • 2,956 Được cảm ơn

    #1
    Hội chứng đột tử khi ngủ (SIDS) là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu cho các trẻ từ 1 tháng đến 1 tuổi tại Hoa Kỳ, phổ biến nhất là các bé trong khoảng 1-4 tháng, 90% số ca xảy ra với trẻ sơ sinh dưới 6 tháng.

    Đây không phải một bệnh lý mà là chẩn đoán được đưa ra khi một đứa trẻ dưới 1 tuổi đột ngột tử vong và không tìm được nguyên nhân chính xác, kể cả sau khi đã mổ tử thi và nghiên cứu lại hồ sơ sức khỏe của bé. Vì có thể xảy ra mà không có dấu hiệu báo trước nào nên SIDS càng trở nên đáng sợ.

    SIDS xảy ra chủ yếu trong giấc ngủ đêm của trẻ sơ sinh, thường trong khoảng 10 giờ tối đến 10 giờ sáng. Tuy vậy, đây không phải là khoảng thời gian duy nhất mà SIDS “hoành hành”. Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nhi Khoa năm 2000, có đến 20% số ca đột tử khi ngủ xảy ra tại nơi trông trẻ. Đây là một con số cao đáng ngạc nhiên khi so với thực tế là các bé dành thời gian ngủ tại nhà trẻ ít hơn nhiều so với tại nhà. Do vậy, con số này cũng chỉ ra tầm quan trọng cốt yếu của việc bạn cần đảm bảo tất cả mọi người chăm sóc cho con đều phải tuân theo những chỉ dẫn cho giấc ngủ an toàn.

    Nguyên nhân nào gây SIDS?


    Tuy đã rất quan tâm nghiên cứu về SIDS trong ba thập kỷ qua nhưng các chuyên gia vẫn chưa tìm ra được câu trả lời dứt khoát cho câu hỏi này.

    Hầu hết chuyên gia tin rằng SIDS xảy ra khi một em bé ở trong tình trạng dễ tổn thương (chẳng hạn như các chức năng của tim, chức năng hô hấp và khả năng thức tỉnh của bé chưa phát triển đầy đủ hoặc phát triển bất thường), khi bé gặp một số yếu tố gây ức chế nhất định (chẳng hạn như ngủ nằm sấp, hoặc nằm trên đệm lót mềm…) trong giai đoạn phát triển nhạy cảm. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ vào tháng 2 năm 2010 nêu thêm một giả thiết khác, dựa trên nghiên cứu thấy rằng những trẻ sơ sinh bị SIDS có mức serotonin trong vùng thân não thấp hơn bình thường. (Serotonin giúp điều hòa hơi thở, nhịp tim, và áp suất máu trong giấc ngủ.)

    Đến nay, các chuyên gia vẫn đang tiếp tục nghiên cứu về não bộ, hệ thần kinh tự chủ, chế độ chăm sóc trẻ sơ sinh, môi trường giấc ngủ, các bệnh lây nhiễm và sự miễn dịch, cũng như nghiên cứu về bộ gen để tìm câu trả lời.

    webtretho_sids-2
    (Ảnh: GettyImages)

    Có phải một số bé có nguy cơ bị SIDS cao hơn bình thường?

    Dù chưa biết chính xác nguyên nhân gây SIDS nhưng một số yếu tố nguy cơ đã được xác định, bao gồm:
    • Bé sinh non hoặc có cân nặng khi sinh rất thấp, bé càng ra đời sớm hơn ngày dự sinh bao nhiêu thì nguy cơ bị SIDS càng cao bấy nhiêu;
    • Bé sinh ra khi mẹ nhỏ hơn 20 tuổi dễ bị SIDS hơn so với các bé là con của mẹ đã trên 20 tuổi;
    • Bé có nhiều anh chị em, đặc biệt là anh chị em rất gần tuổi nhau. Nguy cơ SIDS tăng lên với mỗi đứa con mà bạn có thêm, đó là chưa kể khoảng thời gian giữa hai thai kỳ càng ngắn thì nguy cơ bé bị SIDS càng cao;
    • Những bé đã phải trải qua những tình huống nghiêm trọng, đe dọa rõ ràng đến tính mạng (bé bị ngưng thở, trở nên tím tái, người mềm oặt, phải thực hiện hồi sức cấp cứu…) có nguy cơ SIDS cao hơn bình thường;
    • Yếu tố chủng tộc cũng có vai trò nhất định. Lấy ví dụ với trẻ sơ sinh tại Hoa Kỳ, tỷ lệ bị SIDS cao nhất là ở các bé gốc Phi và gốc thổ dân bản địa, thấp nhất ở các bé gốc Á và Hispanics. Một số nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng yếu tố quan niệm trong việc cho bé nằm ngủ sấp đã khiến nguy cơ ở một số nhóm người nhất định bị tăng lên.
    • Bé trai, dù ở bất kỳ chủng tộc nào, cũng có nguy cơ cao hơn các bé gái một chút, tỷ lệ là 1,5/1.

    Mời bạn tham khảo tiếp về “Những biện pháp làm giảm nguy cơ đột tử khi ngủ ở trẻ sơ sinh”.
    Ba-ba-ba-ba-ba-nana... ba-ba-ba-ba-ba-nana
    1 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

  1. CHỦ ĐỀ NỔI BẬT


    • Avatar của Rolin
    • Thành viên
      Offline
    • 7 năm
    • 1,546 Bài viết

    • 2,956 Được cảm ơn

    #2
    Không có cách nào bảo đảm có thể phòng ngừa được SIDS, nhưng bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ bằng cách làm theo những khuyến nghị của Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP). Thực tế, những khuyến nghị này còn cho thấy hiệu quả làm giảm tất cả các nguy cơ tử vong liên quan đến giấc ngủ, chẳng hạn như bị ngạt thở khi ngủ.

    Những lời khuyên mà chuyên gia đưa ra bao gồm:

    1. Cho con nằm ngửa khi ngủ
    là một trong những việc quan trọng nhất mà bạn có thể làm để bảo vệ con.

    Tỷ lệ tử vong do SIDS tại Hoa Kỳ đã giảm 50% kể từ năm 1994, khi mà Viện Sức khỏe Trẻ em và sự Phát triển Con người Quốc gia và các tổ chức khác cùng thực hiện các chiến dịch kêu gọi cho bé nằm ngửa khi ngủ. Cho con nằm ngửa khi ngủ trong suốt năm đầu đời của bé – hãy bảo đảm tất cả những người thân hay người khác mà bạn thuê để chăm sóc con biết và thực hiện điều này.

    Nguy cơ bị SIDS khi bé ngủ nằm sấp được ghi nhận là cao hơn 1,7-12,9 lần (tùy thuộc vào các nghiên cứu khác nhau) so với khi bé nằm ngửa. Khi một em bé ngủ nằm sấp, bé nhiều khả năng sẽ bị quá nóng, việc hô hấp bị gián đoạn, và bé sẽ hít lại không khí mà mình vừa thở ra, bị thiếu oxy. Bạn cũng đừng để con ngủ nằm nghiêng vì sau đó bé sẽ rất dễ chuyển sang tư thế nằm sấp.

    webtretho_sids-7
    Nằm ngửa là tư thế nằm ngủ tốt và an toàn nhất cho bé. (Ảnh: GettyImages)

    Tất nhiên, đến khi con bạn được 5-6 tháng tuổi, bé đã có thể tự lật người nằm sấp. Ở độ tuổi này, nguy cơ bị SIDS của trẻ nhỏ bắt đầu giảm xuống nên bạn chỉ cần tìm cách đặt con nằm ngửa nhưng không cần quá lo nếu sau đó bé tự lật người lại. Chỉ cần bạn đảm bảo không để gì mềm trong cũi của con để bé có thể kề mặt vào đó – việc này sẽ làm tăng nguy cơ bị SIDS hoặc bị nghẹt thở.

    Có một vấn đề với việc đặt con nằm ngửa nhiều quá là bé có thể sẽ bị bẹp đầu (bẹp sau gáy hoặc bên cạnh đầu). Bạn có thể bảo toàn hình dáng đầu đẹp cho con bằng cách thỉnh thoảng cho bé nằm sấp vào ban ngày, khi bé thức, dưới sự giám sát của bạn.

    Lưu ý:
    Bạn đừng dùng khăn hay kệ ngủ (sleep positioner) để cố giữ con nằm ngửa hoặc nằm nghiêng, vì những thứ này thực tế còn làm tăng nguy cơ bị đột tử ở bé. Vào năm 2010, cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC) đã đưa ra cảnh báo sau khi ghi nhận 12 trường hợp trẻ sơ sinh bị tử vong do ngạt khi dùng kệ ngủ. Ngoài ra, một số sản phẩm khác được cho là làm giảm nguy cơ SIDS như loại nệm đặc biệt hay miếng chèn cũng không thật sự cho thấy hiệu quả, thậm chí còn có thể không an toàn.

    2. Chọn giường nệm cho con cẩn thận


    Bạn hãy cho con ngủ trên nệm phẳng, cứng, trên đó chỉ phủ một tấm trải vừa khít, không để gối, đồ chơi, hay bất cứ thứ gì khác. (Bạn có thể dùng thêm một tấm nệm mỏng, vừa khít, lót bên dưới tấm phủ để cho sạch sẽ, phòng trường hợp con ị hay tè dây ra ngoài tã.)

    Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên quan giữa bề mặt mềm êm cho con nằm ngủ (chẳng hạn như chăn bông, chăn lông gấp lại, nệm nước, ghế sofa…) với nguy cơ SIDS và bị ngạt cao. Việc ngủ cùng con trên đi văng hay ghế bành cũng đưa đến nguy cơ tương tự. Ngay cả loại nệm nằm thường dùng nhất của người lớn cũng không an toàn vì chúng thường có lớp nhồi êm, và thường đi kèm với tấm trải mềm mại.

    Bạn cũng đừng dùng chăn đắp cho con. Nếu bạn nghĩ con có thể bị lạnh thì hãy mặc đồ ấm hơn cho bé, chẳng hạn như mặc bộ đồ che kín cả bàn chân hoặc bộ quần áo liền bằng vải bông, và trùm thêm túi ngủ cho trẻ sơ sinh ra ngoài.

    AAP và các nhóm tuyên truyền phòng ngừa SIDS cũng lên tiếng cảnh báo về việc sử dụng những tấm quây xung quanh thành cũi. Không có bằng chứng nào cho thấy những tấm quây này có thể ngăn được chấn thương mà ngược lại còn có thể dẫn đến nghẹt thở. Không có tấm quây, không khí lưu thông dễ dàng hơn quanh con, và bạn có thể trông thấy bé dễ dàng hơn.

    Cuối cùng, bạn đừng để con ngủ lâu trong ghế ngồi ô tô, trong xe đẩy, ghế rung, hay trong địu, đặc biệt đối với những bé dưới 4 tháng bởi vì bé có thể bị ngạt khi đầu của bé bị chúi về trước quá nhiều và lâu. Nếu con thiếp ngủ ở trong một những dụng cụ trên, hãy chuyển bé vào cũi hay nôi của bé sớm nhất có thể. Khi địu con, bạn hãy đảm bảo là mũi và miệng của bé không bị tì vào người bạn hay vào chiếc địu, và bé có thể thở được thoải mái.

    webtretho_sids-5
    Địu, ôm con sát bên mình sẽ giúp bé cảm thấy dễ chịu, nhưng bạn cần thật lưu ý, bảo đảm bé có thể hít thở thoải mái. (Ảnh: GettyImages)

    3. Ngủ cùng phòng với con có thể làm giảm đáng kể nguy cơ bị SIDS. Tuy nhiên, AAP không khuyến khích bạn cho bé ngủ cùng giường vì việc này có thể làm tăng nguy cơ SIDS kể cả khi người mẹ đang cho con bú, hoặc không hút thuốc. Ngủ cùng giường cũng có thể dẫn tới tình huống bé bị ngạt. Tốt nhất bạn hãy chỉ kê cũi của con ở gần giường của mình.

    4. Tránh ủ ấm con quá mức


    Bạn đã biết về việc cho con mặc nhiều lớp quần áo mỏng để dễ dàng điều chỉnh khi bé bị lạnh hay bị nóng, nhưng nhiều ở đây là bao nhiêu lớp? Theo quy tắc để tránh ủ ấm con quá mức, bạn đừng cho bé mặc nhiều hơn quá một lớp so với số lớp quần áo mà người lớn thường mặc để vừa thoải mái với môi trường. Hãy chú ý để nhận thấy những dấu hiệu cho thấy con bị nóng, chẳng hạn như bé đổ mồ hôi, tóc bị rịn ẩm.

    Bạn đừng che mặt hoặc đầu của con bằng mũ trùm đầu. Trừ khi con bạn sinh non, còn không thì sau vài ngày, bé không còn cần thiết phải đội mũ nữa.

    webtretho_sids-4
    Hình ảnh này tuy đáng yêu nhưng chỉ hợp để chụp ảnh. Vì sự an toàn của con được đặt lên hàng đầu, các chuyên gia đều đồng lòng khuyên các mẹ không để cho con ngủ với nệm êm, chăn ấm, lại thêm có mũ trùm đầu như vậy. (Ảnh: GettyImages)

    5. Đi khám thai đều đặn

    Việc chăm sóc sức khỏe tiền sản là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho con, làm giảm nguy cơ sinh non hoặc sinh con thiếu cân (cả hai đều là những yếu tố nguy cơ cao gây SIDS). Vậy nên bạn hãy bảo đảm đi thăm khám đều đặn, đầy đủ trong thai kỳ của mình.

    6. Không hút thuốc, uống rượu, hay sử dụng các loại thuốc kích thích khi đang mang thai


    Hầu như tất cả mọi nghiên cứu đều chỉ ra rằng việc hút thuốc lá khi đang mang thai là một yếu tố nguy cơ cao dẫn đến SIDS. Việc uống rượu hay dùng thuốc kích thích cũng vậy. Và tất nhiên, cả ba hành động này cũng có thể làm hại đến sự phát triển khỏe mạnh của bé ở nhiều mặt.

    7. Giữ con tránh xa khói thuốc


    Bạn hãy giữ cho không khí trong nhà, và cả môi trường rộng hơn xung quanh con không bị khói thuốc làm ô nhiễm. Nếu ai đó cứ nhất quyết hút thuốc, bạn cũng hãy nhất quyết bảo người này ra khỏi nhà để làm việc này. Tốt nhất là vợ chồng bạn hãy tìm cách cai thuốc trước cả khi bạn mang thai và đứa con chào đời.

    Các nghiên cứu cho thấy nguy cơ trẻ bị SIDS tăng lên tỉ lệ thuận với mỗi người hút thuốc tăng thêm trong nhà, với số điếu thuốc hút ở quanh bé mỗi ngày, và với khoảng thời gian mà bé phải tiếp xúc với khói thuốc. Các nhà nghiên cứu cũng bắt đầu quan tâm đến mối nguy hiểm tiềm tàng của những hóa chất có trong khói thuốc còn bám trên quần áo, vật dụng gia đình, hay trong môi trường nói chung khi có người đã hút thuốc ở gần đó.

    8. Hãy bảo đảm con được tiêm phòng đầy đủ


    Các bằng chứng cho thấy việc được tiêm phòng đầy đủ theo quy định có thể làm giảm đến một nửa nguy cơ bị SIDS.

    9. Nuôi con bằng sữa mẹ


    Hãy nuôi con bằng sữa mẹ trong ít nhất sáu tháng, nếu bạn có thể, còn nếu không được như vậy thì có được chừng nào cũng tốt hơn chừng đó. Một nghiên cứu lớn được thực hiện tại Đức, công bố năm 2009, kết luận rằng việc nuôi con bằng sữa mẹ dù là hoàn toàn hay chỉ một phần cũng đều giúp giảm nguy cơ SIDS. Thực tế, các nhà nghiên cứu quả quyết rằng việc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong hết tháng đầu tiên giúp giảm đến một nửa nguy cơ SIDS.

    webtretho_sids-3
    Chiếc ti giả không chỉ giúp con cảm thấy thoải mái hơn mà còn có thể góp phần bảo vệ an toàn cho bé. (Ảnh: GettyImages)

    10. Cho con ngậm ti giả khi cho bé ngủ

    Các nghiên cứu đã cho thấy tỷ lệ bị SIDS thấp hơn ở nhóm trẻ dùng ti giả, dù rằng các chuyên gia vẫn chưa biết nguyên do chính xác là gì. Và bởi vì tỷ lệ này, AAP đề nghị bạn cho con một chiếc ti giả cả khi bé ngủ ngắn vào ban ngày và vào giờ ngủ buổi tối, trong năm đầu tiên của bé.

    Tuy nhiên, bạn không cần phải đút lại ti giả cho con nếu bé làm rơi nó khi đang ngủ, cũng không cần phải bắt con ngậm nếu bé không thích. AAP cũng cảnh báo rằng nếu bạn cho con bú, hãy khoan cho bé làm quen với ti giả cho đến khi việc bú mẹ đã đi vào nề nếp – thường là vào khoảng 3-4 tuần sau khi sinh.
    Ba-ba-ba-ba-ba-nana... ba-ba-ba-ba-ba-nana
    • Avatar của Rolin
    • Thành viên
      Offline
    • 7 năm
    • 1,546 Bài viết

    • 2,956 Được cảm ơn

    #3
    Một số chuyên gia tin rằng có những lý do thuyết phục để bạn không nên cho con ngủ cùng giường với bố mẹ trong những tháng đầu tiên. Thứ nhất, trên giường của bạn chắc chắn có chăn, gối và nhiều thứ đồ khác – tất cả đều là những yếu tố nguy cơ gây SIDS. Ngoài ra, việc ngủ chung với bố mẹ cũng rất dễ khiến bé bị nóng quá.

    webtretho_sids-8
    Cho con ngủ chung là việc không được hầu hết các chuyên gia khuyến khích, thậm chí nhiều tổ chức đã so sánh việc này tương đương với để con ngủ chung với một con dao sắc. (Ảnh: GettyImages)

    Đa số các nghiên cứu liên quan đến vấn đề này cho thấy rằng cho con ngủ chung giường sẽ làm tăng nguy cơ bé bị SIDS (đột tử khi ngủ) và bị ngạt, nguy cơ sẽ càng tăng cao trong các tình huống như:
    • Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi;
    • Nếu trên giường bé ngủ chung có người hút thuốc, hoặc nếu người mẹ có hút thuốc trong thời gian mang thai;
    • Nếu trên giường bé ngủ chung có người đang rất mệt mỏi hoặc phải dùng thuốc an thần;
    • Nếu bé ngủ chung với ai đó không phải bố mẹ mình – có thể là một đứa trẻ khác, hoặc với nhiều hơn hai người;
    • Nếu bé ngủ chung trên chiếc giường có bề mặt mềm, có độ lún như trên đệm nước, hay giường nệm mềm, với những chiếc gối và chăn dày. (Khi con ngủ riêng, bạn cũng nhất thiết không để con nằm trên những loại bề mặt này.)

    Ngược lại, một số chuyên gia khác lại tin rằng việc ngủ chung giường với con có thể giúp người mẹ ứng phó nhanh hơn với những thay đổi trong nhịp thở hay cử động của con; và rằng khi những yếu tố nguy cơ như bố mẹ hút thuốc hay ngủ nằm sấp bị loại bỏ thì việc ngủ chung giường với con sẽ làm giảm nguy cơ SIDS. Tuy nhiên, thực sự là chưa có nghiên cứu nào cho thấy được bằng chứng của việc giảm nguy cơ SIDS từ việc cho bé ngủ chung với bố mẹ.

    Nếu bạn quyết định cho con ngủ chung thì tối thiểu cũng phải bảo đảm về sức khỏe của chính mình; bảo đảm nệm phẳng, không lún hay cộm, và phải vừa khít với giường, không bị chừa những khe hở khiến con có thể bị kẹt tay hoặc đầu vào đó; trên giường không bày bừa nhiều chăn, gối, đồ chơi hay những thứ đồ khác.

    Tôi quấn con có được không?


    Một số nhà nghiên cứu cho rằng việc quấn, bọc bé lại an toàn trong chăn hay khăn có thể giúp phòng tránh SIDS bởi vì làm như vậy, bé nằm ngửa và ngủ ngon hơn. Nếu con bị giật mình trong lúc ngủ, những cử động của chính cơ thể bé có thể khiến bé thức giấc. Việc quấn chăn cho con có thể giảm thiểu những cử động như vậy và giúp bé con cảm thấy an toàn hơn.

    Những chuyên gia về SIDS khác thì cảnh báo rằng việc quấn bọc này có thể khiến bé bị nóng quá. Vậy nên nếu bạn quấn chăn cho con, hãy chỉ dùng một chiếc chăn mỏng và bảo đảm là nhiệt độ phòng không quá nóng. Và, tất nhiên, bạn đừng bao giờ để con nằm sấp khi đã quấn chăn cho bé.

    webtretho_sids-9
    Được quấn trong chăn, bé sẽ yên tâm ngủ ngon, tuy nhiên mẹ cần lưu ý đừng quấn quá chặt và dày, khiến bé bị nóng. (Ảnh: GettyImages)

    Có cần dùng máy theo dõi nhịp tim cho con?

    Bác sỹ có thể chỉ định dùng máy theo dõi nhịp tim và hô hấp của con nếu con bạn đã có vấn đề về việc hô hấp đe dọa đến tính mạng, hoặc bị bệnh nặng liên quan đến cơ quan hô hấp. Trong trường hợp này, tất nhiên bạn cần dùng cẩn thận theo hướng dẫn.

    Ngoài ra còn có loại máy ghi nhận những cử động của bé và báo động ngay cho bạn nếu bé ngừng cử động và ngừng thở trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy vậy, theo AAP, không có bằng chứng nào cho thấy những sản phẩm này sẽ làm giảm nguy cơ SIDS của bé nên nếu có sử dụng, bạn vẫn cần thực hiện mọi biện pháp phòng ngừa mà bạn có thể làm để bảo vệ con.
    Ba-ba-ba-ba-ba-nana... ba-ba-ba-ba-ba-nana
    1 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)