Trong nhóm dị tật thoát vị, thoát vị bẹn là dị tật khá phổ biến ở trẻ sơ sinh. Các bà mẹ hãy dành thời gian tìm hiểu sơ qua dạng dị tật này để có thể chăm sóc bé tốt hơn nhé!

Nhóm dị tật thoát vị
Thoát vị là hiện tượng xảy ra khi một cơ quan lồi ra khỏi khoang chứa nó thông qua một lỗ hổng tự nhiên hay bất thường trong cơ thể và “cư trú” tại một khoang chứa khác. Với nhiều nguyên nhân và vị trí khác nhau, trẻ khi sinh ra có thể bị mắc phải các dị tật thoát vị như thoát vị bẹn, thoát vị bìu, thoát vị rốn, thoát vị cơ hoành... Chúng ảnh hưởng đến quá trình phát triển của cả cơ thể và gây khó khăn trong việc hoạt động ở bộ phận bị thoát vị. Trẻ sinh non có khả năng mắc phải các dị tật trên cao hơn, ngoài ra, khả năng mắc phải còn phụ thuộc vào yếu tố nhiễm sắc thể, di truyền hoặc từ các hành vi không lành mạnh của người mẹ.

Hiện tượng thoát vị cơ bản không gây đau. Tuy nhiên, nếu thoát vị sưng lên, chèn ép các cơ quan xung quanh, làm cho máu không lưu thông và được cung cấp đầy đủ thì sẽ gây đau. Đau sẽ không liên tục nhưng nếu kéo dài thì có thể gây tắc mạch máu hoặc bị nghẹt thoát vị, cơ quan bị thoát vị khó trở về được trạng thái ban đầu, ngoài ra còn gây biến chứng đến các cơ quan khác trong cơ thể. Điển hình là hiện tượng sa ruột, nếu để lâu thì rất dễ dẫn đến nguy cơ bị tắc ruột hoặc hoại tử tinh hoàn ở con trai.

ngang42
(Ảnh: Internet)

Các dấu hiệu của nhóm dị tật thoát vị
Khi bị thoát vị, cơ thể thường xuất hiện u, cục hoặc sưng tấy lên (thường bị thoát vị ở rốn và bẹn). Nếu trẻ có những triệu chứng như khóc, ho, mệt mỏi, căng thẳng, hoặc bất cứ điều gì làm tăng áp lực vùng bụng thì rất có thể bị mắc chứng thoát vị bẹn.

Thoát vị bẹn là gì?
Thoát vị bẹn là trường hợp thoát vị xảy ra qua ống bẹn, một ống nối thông giữa bụng và bìu ở bé trai, hoặc môi lớn ở bé gái.Đại đa số trường hợp thoát vị bẹn ở trẻ em là bẩm sinh. Các cơ quan trong ổ bụng (thường là ruột hoặc buồng trứng) sẽ đi xuống qua ống bẹn làm vùng bẹn bị phồng lên, chỗ phồng này chạy xuống dần về phía bìu hoặc đi vào trong bìu hoặc môi lớn.


ngang-tvb
(Ảnh: Internet)
Có nhiều trẻ mắc thoát vị bẹn ?
Tỉ lệ trẻ mắc thoát vị bẹn là 1 - 2 % trẻ sơ sinh. Xảy ra phổ biến ở bé trai hơn so với bé gái. Có 60% trường hợp thoát vị bẹn xảy ra ở bên phải, 30% xảy ra ở bên trái và 10% xảy ra ở cả hai bên. Khoảng 50% số trường hợp được thấy từ trước năm 1 tuổi và trong số đó hầu hết đều xuất hiện từ trước 6 tháng tuổi.Ở trẻ sinh non tỉ lệ mắc thoát vị bẹn cao hơn, có tới 7% số trẻ sơ sinh nam mắc tật này nếu trẻ sinh trước 30 tuần của thai kì. Trẻ sinh non với trọng lượng nhỏ hơn 1.500 gram sẽ có tỉ lệ mắc tật này cao 20 lần hơn so với trẻ có trọng lượng lớn hơn.

Tại sao trẻ bị mắc thoát vị ?
Bình thường trong thời kỳ bào thai, tinh hoàn sẽ đi từ vùng bụng vào ống bẹn để đến bìu thông qua một ống được gọi là ống phúc tinh mạc. Quá trình này bắt đầu khoảng từ tháng thứ 5 và kết thúc vào khoảng tháng thứ 8 của thai kỳ. Sau đó ống phúc tinh mạc sẽ bị bịt kín trong những tuần lễ cuối cùng của thai kỳ hoặc ngay sau khi sinh. Thoát vị bẹn xảy ra khi ống bẹn và ống phúc tinh mạc không bị bịt kín. Sẽ có những trường hợp sau:



  • Nếu ống phúc tinh mạc chỉ bịt kín một phần, thì tùy vị trí và mức độ có thể gây ra thoát vị bẹn (nếu không bịt kín hoặc bịt kín ở phía gần tinh hoàn).
  • Gây ra tràn dịch màng tinh (nếu chỉ bịt kín phần gần ống bẹn) (hình minh họa)
  • Hoặc nang thừng tinh (nếu chỉ bịt kín phần gần tinh hoàn và ống bẹn còn trừa lại đoạn giữa).

ngang-tvb2
Hiện tượng tràn dịch màng tinh (Ảnh: Internet)

Chẩn đoán thoát vị bẹn như thế nào?
Việc chẩn đoán thoát vị bẹn thường không khó. Bố mẹ của trẻ thường là người đầu tiên phát hiện ra tình trạng này ở trẻ. Bạn có thể xem lại những dấu hiệu của nhóm dị tật thoát vị tại đây.Khối thoát vị không phải lúc nào cũng xuất hiện mà chỉ phồng to lên khi trẻ khóc, hoặc gắng sức làm gì đó (như đi tiêu). Khi trẻ ngủ hoặc được nghỉ ngơi thì khối thoát vị sẽ lặn đi.Dấu hiệu xuất hiện một khối phồng ở vùng bẹn, trong bìu (bé trai) hoặc trong môi lớn (bé gái) rồi biến mất một cách tự nhiên là biểu hiện điển hình của thoát vị bẹn ở trẻ.

Nên khám cho trẻ để phát hiện thoát vị bẹn như thế nào?
Ở trẻ nhỏ không nên cố gắng phát hiện sự có mặt của ống bẹn bằng cách dùng ngón tay để kiểm tra sự tồn tại của ống này như ở người lớn vì cách khám này thường làm trẻ khó chịu, hơn nữa ở trẻ nhỏ ống bẹn cũng chưa định hình rõ.Nên khám cho trẻ dưới 1 tuổi bằng cách cho trẻ nằm ngửa, duỗi thẳng hai chân và đưa hai tay lên quá đầu, tư thế này thường làm cho trẻ khóc và làm tăng áp lực ổ bụng do đó sẽ làm lộ rõ khối thoát vị.Đối với trẻ lớn hơn nên khám cho trẻ ở tư thế đứng, tư thế này cũng làm tăng áp lực ổ bụng và làm lộ khối thoát vị.

Thoát vị bẹn có nguy hiểm cho trẻ không?
Thoát vị bẹn có thể gây ra các biến chứng rất nguy hiểm cho trẻ như:

  • Trẻ có thể bị nghẹt ruột do ruột trong khối thoát vị không thể đi ngược trở lại vào ổ bụng (thoát vị nghẹt). Tình trạng này thường hay xảy ra ở trẻ dưới 1 tuổi. Khi khám sẽ thấy một khối chắc ở ống bẹn hoặc ở trong bìu, bé sẽ đau khi bị đụng vào. Trẻ nhỏ sẽ có tình trạng quấy, bỏ ăn, khóc dai và bìu sưng liên tục. Phần da phía trên khối phồng có thể hơi phù nề và đổi màu nhưng không có màu đỏ. Đây là trường hợp cần phải mổ cấp cứu để tránh hiện tượng hoại tử của ruột và có thể gây tử vong cho trẻ. Khi trẻ có triệu chứng nôn, chướng bụng thường là đã muộn.
  • Ở trẻ nữ, buồng trứng và vòi trứng thường bị nghẹt trong ống bẹn hoặc trong môi lớn và có thể dẫn đến nhồi máu và hoại tử buồng trứng.

Chính vì thế, bạn cần quan tâm và chú ý đến trẻ sơ sinh ngay khi có những dấu hiệu hoài nghi ban đầu, hoặc đưa bé đi khám sớm để phát hiện và chữa trị kịp thời.Thoát vị bẹn được điều trị như thế nào ? Thoát vị bẹn không thể tự lành một cách tự nhiên mà phải được điều trị bằng phẫu thuật. Sau khi đã có chẩn đoán xác định, nên chuẩn bị cho việc điều trị bằng phẫu thuật càng sớm càng tốt để tránh biến chứng thoát vị bẹn nghẹt rất hay xảy ra ở trẻ dưới 1 tuổi.



ngang-tvb3
(Ảnh: Internet)

Tất cả trẻ gái bị thoát vị bẹn, dù không đau nhưng nếu không xẹp đi khi trẻ ngủ thì phải mổ càng sớm càng tốt nếu không chúng sẽ ảnh hưởng xấu đến buồng trứng sau này.

Không nên tự ý cho trẻ mặt quần lót chật, không nên băng ép hoặc băng treo bìu cho trẻ thoát vị bẹn vì làm tăng nguy cơ teo tinh hoàn và thoát vị nghẹt. Hãy đưa trẻ đế phòng khám chuyên khoa để được chăm sóc đúng cách.