Trong lĩnh vực giáo dục có thuật ngữ "Cha mẹ kiểu trực thăng" (Helicopter Parenting), ám chỉ những phụ huynh có khuynh hướng dẹp bỏ giùm con những khó khăn, trở ngại lớn nhỏ trong cuộc sống, để con dễ dàng đạt được thành công, không cho con cơ hội đối diện và tự giải quyết khó khăn của chính mình. Mục đích của các bậc Ba Mẹ này tuy không xấu nhưng lại vô tình gây nên những hệ luỵ khôn lường cho tương lai con trẻ, khiến con học theo kiểu máy móc và thiếu chính kiến chỉ đợi Ba Mẹ “vẽ đường cho chạy”. Vậy làm thế nào để con thực sự tự học và học vui, vui thích?
🗓 Thói quen học tập hình thành tư duy đúng
👉 Tập cho con TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM về kết quả học tập, cho dù nó có như thế nào. Ba Mẹ tuyệt đối không thay con học, lo lắng điểm số, tìm cách giải quyết vấn đề mà con gây ra,…
👍 Nếu con có học lực tốt: nên để con tự chịu trách nhiệm về kết quả học và khuyến khích con đặt ra những mục tiêu cao hơn, làm những điều các con thích nhiều hơn.
👎 Nếu con có học lực chưa tốt: hỗ trợ con xây dựng thái độ, niềm tin cá nhân về năng lực trong học tập cũng như trong đời sống, vượt qua điểm yếu và thích nghi với môi trường học tập.
Đối với kết quả học tập, Ba Mẹ không nên gây áp lực cho con bởi điểm số trên trường lớp mà hãy chú ý đến thói quen, phương pháp học tập và cách con tư duy. Chúng là những yếu tố được hình thành từ quá trình học tập và tác động trực tiếp đến khả năng tư duy cũng như hành động sau này khi đối mặt với các vấn đề xã hội.
HÃY LUÔN HỎI CON NHỮNG CÂU HỎI MỞ HÌNH THÀNH TƯ DUY ĐÚNG
👉 “Con đã cố gắng hết sức chưa?” “Nếu đã hết sức thì con làm tốt lắm, đã giỏi hơn, tiến bộ hơn trước”. Đây là cách làm cho con TỰ-SO-SÁNH-VỚI-CHÍNH-MÌNH và có nỗ lực để phát triển chính mình so với mình ngày hôm qua, và mục tiêu chính là mình ngày mai. ĐỪNG-BAO-GIỜ-SO-SÁNH-CON với ai cả. Hãy để con là phiên bản tốt nhất của con chứ không của ai hết.
👉 “Con có suy nghĩ thêm cách nào tốt hơn không?” Giúp con TƯ DUY MỞ RỘNG, dùng hết tất cả sự sáng tạo của trẻ để tạo ra những thứ đột phá. Cho dù kết quả có vẻ là “phá” nhiều hơn “đột phá” thì cứ hãy cho trẻ được phát huy hết năng lực tư duy mở rộng của mình.
👉 “Con rút ra được bài học gì từ việc này?”, “Bài học này có giá trị gì với bản thân con?”. Hình thành TƯ DUY HỌC HỎI, rút kinh nghiệm và bài học cho bất kỳ thứ gì xảy ra trong cuộc đời con, từ bài học trên trường, từ bạn bè, Ba Mẹ hay đơn thuần là những người con gặp,...
👉 “Điều gì khiến con vui?”, “Điều gì con làm tốt nhất? Điều gì con tự tin vào bản thân nhất? Điều gì con không thích hay rất ghét?”. Đây là những câu hỏi mà các con tìm thấy được sự TÔN TRỌNG VÀ LẮNG NGHE nhưng đáng tiếc Phụ huynh hiếm hoi hỏi con.
👉 Phụ huynh hãy BỎ QUA hết những QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN để thật sự lắng nghe các con với 1 tinh thần: không có gì là đúng hay sai mãi mãi, chỉ có phù hợp hay không. Thói quen các con hình thành trong gia đình như thế nào, cũng là cách các con ứng xử ngoài xã hội. Xã hội đang phát triển đa chiều nhưng như vậy càng phải bình tĩnh để hướng dẫn con tư duy học hỏi, nhận định, chọn lọc phát triển và thích nghi.
🎯 Động lực học và mục tiêu tích cực
Phụ huynh hay xác định thời của các con em là thời bình, và sống trong đầy đủ, nên động lực, và Ba Mẹ đa số sinh ra trong thời khó khăn nên động lực Ba Mẹ hay gieo vào con “tương lai tốt đẹp”, “công việc ổn định” không phải là cái có thể “chạm” đến các con và các con sinh ra trong hòa bình, đầy đủ điều kiện từ sự vất vả yêu thương của Ba Mẹ nên các con học đa số hiện nay nỗ lực học là vì “thương Ba Mẹ” không muốn Ba Mẹ buồn, hoặc muốn Ba Mẹ tự hào hoặc muốn sau này giỏi như Ba Mẹ. Động lực của cả Ba Mẹ và Con sẽ có tranh cãi, mâu thuẫn về sau hoặc chính các con bị lạc trôi vì không biết mình muốn gì cho chính mình.
✅ Hãy XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU VÀ ĐỘNG LỰC học đúng “con muốn trở thành ai, trở thành người như thế nào, muốn được mọi người nhớ đến mình là gì, con tự tin về điều gì, cảm thấy vui hay ghét làm điều gì, muốn thử làm cái gì, …”
Bản chất con người chỉ cần cảm thấy tự tin về một năng lực nào đó của bản thân là đã cảm thấy an toàn trong xã hội, và từ những năng lực cá nhân sẽ thích nghi và tự tìm chỗ đứng cho mình. Đây là điều cốt lõi phức tạp, mong Quý Phụ huynh dành nhiều thời gian hơn thực hành và suy nghĩ về điều này. Để các con đến 20 tuổi, 30 tuổi vẫn sống với mong muốn của Ba Mẹ, không biết mình là ai và mình muốn gì. Con sẽ dễ bị cuốn theo cái xấu, dễ trầm cảm, dễ mất cân bằng, và lúc đó thì quá muộn để bắt đầu lại, nên người ta hay chìm đắm trong đau khổ cá nhân và tự trách móc bản thân.
👉 Thực tế đơn giản để áp dụng thì có những thứ hay ho sau: Con thích cái gì? Tự đặt mục tiêu học tập, nếu đạt được mục tiêu thì muốn được thưởng cái gì? Muốn làm điều gì cho bản thân thì chỉ cần đạt được A sẽ được kết quả B. Khi khuyến khích, thưởng, tạo động lực cho các con thì nên TẬP TRUNG VÀO QUÁ TRÌNH, kết quả chỉ là 1 phần. Ví dụ, con thi điểm không cao như mục tiêu, nhưng đã học hành rất chăm chỉ và nỗ lực, hãy thưởng và khuyến khích điều đó, hơn là trách mắng và không thưởng khi không đạt điểm. Con đạt điểm cao nhưng học hành lơ tơ mơ ỷ lại và bất cẩn, gần thi mới học ngày đêm để ôn, điểm cao đó không phải là nỗ lực hết sức và quá trình học tập đúng đắn, có khen cho kết quả, nhưng phải rèn giũa lại thói quen học tập và làm việc đúng đắn, để dẫn đến tư duy suy nghĩ và hành động đúng đắn sau này.
👉 Quan trọng nhất vẫn là CHO CON CƠ HỘI được làm những gì con thực sự muốn, và giúp con tin rằng, mình muốn gì thì cứ nỗ lực hết mình vì điều đó là sẽ làm được. Dần dần tạo một thói quen tư duy tốt và đúng đắn, tức là muốn gì, thì phải nỗ lực và không ngại bắt đầu hay cố gắng vì nó.
🌐 Tạo kỷ luật và môi trường
👉 TRẺ CON KHÔNG TỰ ÉP MÌNH VÀO KỶ LUẬT, Ba Mẹ hãy đưa ra thời gian biểu phù hợp, cố định lặp đi lặp lại để hình thành kỷ luật và thói quen tốt trong học tập cũng như trong cuộc sống cho các con. Ví dụ:
Phải tự chuẩn bị bài vở đi học của ngày mai vào tối hôm trước trước khi đi học.
Đi ngủ trước 10h tối, cho dù ôn thi cũng không được phép thức khuya, có quyền dậy sớm tối đa là 4h sáng.
Học không biết sắp xếp lịch ôn thi là do bản thân, điểm thấp thì tự chịu, học không phải đợi đến ngày thi mới học dồn và phá sức khỏe.
Nếu không lập luận được quan điểm cá nhân có gì hay ho hợp lý hơn thì phải tuân thủ. Hãy xem việc học của các con như việc phụ huynh đi làm ở công ty, học phải chứng minh được kết quả và tiến bộ.
💯 NẾU Ba Mẹ cư xử với con một người trưởng thành, con sẽ trưởng thành. Nếu Ba Mẹ cư xử với con như một em bé mẫu giáo, các em sẽ hành xử mãi như tuổi bé mẫu giáo.
👉 ĐỪNG TRÁCH CÁC EM LƯỜI trong khi chính người lớn đã tạo ra môi trường các em được lười, sau đó bắt các em siêng 😵😵.
👉 HỌC là quá trình tư duy và hình thành thói quen, năng lực tốt một cách đúng đắn, chứ không phải là điểm, là phải “kín lịch”.
👉 MÔI TRƯỜNG: trường chuyên, hay bạn bè, Thầy Cô cũng quan trọng, nếu môi trường bạn bè lành mạnh thì các con sẽ được phát triển lành mạnh. Nếu môi trường bạn bè sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn để tranh đấu nhau và hơn điểm nhau từng 0.25 thì con sau này cũng sẽ có những hành vi cạnh tranh không cần thiết và không lành mạnh như thế.
👉 ĐỪNG BẮT ÉP CON HỌC QUÁ NHIỀU, hãy nghiêm túc cho não của con được thở và tiêu hóa mớ kiến thức các con học hàng ngày để được phát triển khỏe mạnh và không bị tổn thương quá sớm. Nếu người lớn đi làm văn phòng 8h/ngày, nghỉ ngày CN, hoặc T7-CN, thì không có lý do gì để bắt các con học nhiều hơn 8h/ngày cả, trong khi não bộ của các em đang lớn, đang phát triển, nghĩa là ngoài 8h bắt buộc cho chuyện ngủ, thì 16h còn lại là để phát triển lành mạnh não trái, não phải, thái độ, tư duy và thói quen sinh hoạt hằng ngày thậm chí là ăn uống tắm rửa nghỉ ngơi cho nó lành mạnh, chứ không phải cứ dồn hết thời gian để tối đa việc nhét thật nhiều kiến thức vô, là tốt.
Thời đại 4.0 cạnh tranh với máy móc, quan trọng nhất vẫn là tư duy, thái độ, và thói quen sống, học tập, làm việc đúng đắn hiệu quả thì sẽ thích nghi và làm chủ cuộc sống tốt. 😄
Cũng như mong muốn con sẽ có thể tự đi bằng chính đôi chân mình thay vì được Ba Mẹ bồng bế cạnh bên, chúng ta hy vọng con có thể tự phát triển thay vì phụ thuộc vào Ba Mẹ. Hãy cố gắng tập trung những gì tốt đẹp, lành mạnh cho con cái về lâu dài. Điều này cần cái nhìn sâu sắc hơn, nỗ lực, tính nhất quán và kiên nhẫn của các phụ huynh. Quan trọng nhất là đừng bỏ cuộc!
Nguồn: Lê Hạ