Say sưa dành cả 3 tiếng đồng hồ để nói về nghiệp “đãi gạo nhặt sạn” của mình, TS Lê Hồng Sơn tự hào chia sẻ “chưa bao giờ phải bó tay” trước những trường hợp khó.
Văn bản sai, có thể truy cứu trách nhiệm hình sự
Kể về những ngày đầu thành lập, TS Lê Hồng Sơn chia sẻ, cách đây hơn 10 năm, Cục kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật thuộc Bộ Tư pháp ra đời, về bản chất, đây là cơ chế "hậu kiểm" mang tính chất nội bộ trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước các cấp.
muBH24-8-f2472
Quy định phạt người đội mũ bảo hiểm rởm buộc phải hủy bỏ vì không thực tế
Mục đích của hoạt động này chính là để phát hiện, loại bỏ những nội dung sai trái của văn bản QPPL nhằm bảo đảm cho một hệ thống pháp luật tinh sạch, hiệu lực, hiệu quả. Cơ chế kiểm tra văn bản giữ vai trò như người "gác gôn" sau cùng, ngay sau khi văn bản QPPL được ban hành. Người ta gọi cơ chế kiểm tra văn bản là cơ chế "hậu kiểm".
Dưới góc nhìn nghiệp vụ, ông Sơn phân tích rõ những hạn chế, thiếu sót, bất cập của hệ thống pháp luật Việt Nam. Bức tranh pháp luật của ta, "mảng sáng" là cơ bản. Nhưng vẫn còn những "mảng tối", những văn bản có nội dung sai trái cần phải xử lý hủy bỏ, bãi bỏ. Và kể cả những mảng "nhờ nhờ" không ra "sáng" cũng như không ra "tối".
“Tôi muốn nói tới những văn bản vô thưởng, vô phạt, thiếu tính khả thi, không giúp ích gì cho đời sống xã hội, cho công tác quản lý, ban hành rồi để đấy không ai thèm ngó ngàng, đếm xỉa gì đến. Số liệu về kết quả công tác kiểm tra văn bản QPPL trong cả nước đã chỉ rõ những điều này”, ông Sơn nói.
Nói về tình trạng văn bản ban hành sai nhiều ông Sơn cho rằng, có rất nhiều nguyên nhân khách quan có, chủ quan có. Trong đó có nguyên nhân chủ quan là do trình độ của người soạn thảo,… nhiều lúc người đứng đầu còn khoán trắng cho cấp dưới, cho chuyên viên, thiếu sự quan tâm đúng mức. Thậm chí, còn có cả yếu tố lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm, ngành và cũng không loại trừ có tiêu cực tham nhũng chi phối mà tôi hay nói là lobby đen.
Thế nhưng, tình trạng ban hành văn bản sai nhưng việc xử lý trách nhiệm người tham mưu, ban hành văn bản trái luật mặc dù đã có, tuy chưa thật "đặc định" nhưng lại chưa được làm đến nơi đến chốn. Ví dụ, có thể xử lý kỷ luật cán bộ, công chức hoặc cắt thi đua, khen thưởng, thậm chí có thể truy cứu trách nhiệm hình sự theo các tội cố ý làm trái, tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng hay tôi tham nhũng...
"Theo tôi biết, cắt thi đua người ta đã làm nhiều rồi còn cách chức, buộc thôi việc thì chỉ có một số ít trường hợp, người ta chưa đẩy vấn đề đến mức cách chức, buộc thôi việc người tham mưu, ban hành thể chế sai là một thiếu sót. Về xử lý hình sự thì thực tế chưa thấy xử ai cả. Mà có xử thì cũng chỉ luận tội cùng với một loạt tội khác và phần này thường bị yếu, bị chìm đi. Tôi thấy chưa có phiên tòa nào xử riêng đối với tội phạm này, loại sai phạm này", ông Sơn cho biết.
Để có tình trạng như vậy, ông cho rằng một phần nguyên nhân cũng do cơ chế “hậu kiểm” thiếu sức mạnh cần thiết vì quyền chỉ dừng ở mức tham mưu, thông báo kiến nghị, không có quyền trực tiếp xử lý, hủy bỏ, bãi bỏ.
Ông tâm sự "Tôi luôn mơ đến cơ chế tài phán mà nhiều nước đã sử dụng từ lâu như cơ chế bảo hiến, cơ chế tuyên hủy của tòa đối với văn bản trái pháp luật... Cơ chế bồi thường nhà nước đã không thiết lập trách nhiệm bồi thường thiệt hại của nhà nước trong việc ban hành văn bản QPPL trái pháp luật".
Từng lên tiếng “tuýt còi” nhiều văn bản của các bộ ngành, trong đó có quy định của Bộ Công an về bản dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng chống tệ nạn xã hội; phòng cháy chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình. Trong đó, có nhiều quy định khiến người dân không biết phải hiểu ra sao: cấm đọc báo, xem tivi, cấm các thành viên của gia đình ra khỏi nhà, xử phạt nếu chì chiết lẫn nhau...
Ông Sơn cho rằng, với bất kỳ văn bản nào, bộ ngành nào cũng phải xem xét xử lý trách nhiệm cũng phải rõ ràng, công khai, minh bạch.
Chưa bao giờ “bó tay”
TS Lê Hồng Sơn chia sẻ, sau 10 năm, trên cả nước đã thực hiện kiểm tra được hơn 3,6 triệu văn bản, phát hiện hơn 90 nghìn văn bản có dấu hiệu sai phạm và đã được xử lý ở các mức độ khác nhau. Số liệu này báo chí đã đưa và công luận đã biết. Đáng chú ý trong số hơn 90 nghìn văn bản này, có khoảng gần 10 nghìn văn bản QPPL có dấu hiệu sai phạm về nội dung cần phải xử lý đình chỉ thi hành, hủy bỏ, bãi bỏ.
Ông Sơn đặt giả thiết, nếu không có cơ chế hậu kiểm trong 10 năm qua và cứ để hàng chục nghìn văn bản sai trái này trôi nổi, "phát tác" trong xã hội thì hậu quả sẽ thế nào"? Việc này, nhìn rộng ra, đóng góp một phần không nhỏ cho chất lượng tăng trưởng kinh tế - xã hội kể cả giảm thiểu những thiệt hại do các văn bản sai trái gây ra cho Nhà nước, cho xã hội, cho công dân. Đóng góp của cơ chế "hậu kiểm" văn bản QPPL chính là ở đây. Đấy là chưa kể, do có cơ chế "hậu kiểm" mà người ta đã e dè hơn, cẩn trọng hơn trong việc ban hành văn bản.
Ông chia sẻ, rất nhiều trường hợp người ký văn bản đã nâng lên, đặt xuống, băn khoăn, trăn trở, yêu cầu căn chỉnh, hoàn thiện nhiều lần rồi mới quyết định ký ban hành. Không còn hiện tượng coi thường, dễ dãi trong việc ban hành văn bản như trong nhiều năm trước đây. Đã xuất hiện đây đó việc kiểm điểm trách nhiệm của người đã tham mưu, ký ban hành văn bản sai trái gây hậu quả. Đó là dấu hiệu đáng mừng.
Điều ông tâm niệm nhất, kiểm tra văn bản QPPL là công tác hết sức khó khăn, gian khổ, đụng chạm, đòi hỏi người làm công tác này phải có trình độ, bản lĩnh và quan trọng hơn là phải có tâm vì sự nghiệp chung. Có thể nói, 10 năm triển khai cơ chế “hậu kiểm” là 10 năm tác nghiệp thắng lợi.
Với cả “núi” công việc đầy gian khó trong công tác này, nhiều lúc cũng thấy thật khó, tưởng như không vượt qua được nhưng 10 năm qua, tôi thấy rằng, chưa bao giờ chúng tôi phải “bó tay”. Có những văn bản phải họp đi họp lại đến 7-8 lần... Lãnh đạo Bộ, Lãnh đạo Chính phủ phải vào cuộc. Nhiều khi phải thuyết phục cả cơ quan ban hành văn bản sai trái lẫn những người có thẩm quyền xử lý công việc.
Làm việc khó khăn, vất vả như vậy, nhưng ông và các đồng sự thấy cũng phấn khởi vì qua đó bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, của doanh nghiệp, đặc biệt là những người dân "thấp cổ bé họng".
http://baodatviet.vn/chinh-tri-xa-ho...n-dan-3000208/