Nhiều năm nay, hơn nghìn hộ dân xã Lộc Tiến, huyện Phú Lộc (tỉnh Thừa Thiên - Huế) dùng điện sinh hoạt phải chịu thêm khoản phí vệ sinh môi trường (VSMT) không liên quan gì đến điện. Lo bị cắt điện, dân cắn răng nộp phí nhưng rác vẫn ngập đường.


Tiền tận thu, rác không dọn


ImageView Rác thải tồn đọng lâu ngày gần các khu dân cư dọc Quốc lộ 1A thuộc xã Lộc Tiến


Đoạn QL 1A qua xã Lộc Tiến (huyện Phú Lộc, Thừa Thiên – Huế) mới đầu hè nặng mùi xú uế bốc lên từ những đống rác sinh hoạt đổ ngổn ngang khắp hai vệ đường. Rác dày đặc không ai dọn, nhưng dân đều đặn bị tận thu phí VSMT mỗi tháng.
Khác khu vực thành thị, việc xử lý rác thải tại các vùng nông thôn rộng lớn như Lộc Tiến lâu nay do dân tự xoay xở theo nhiều cách, chôn lấp, đốt bỏ, ủ hoai làm phân bón, chuyển ra điểm tập kết hoặc phân loại chất thải rắn để bán phế liệu.
Xét chức năng và quan hệ vật chất, việc sử dụng điện và thải rác sinh hoạt trong các nhà dân không liên quan nhau. Tuy nhiên, HTX Dịch vụ Tổng hợp Lộc Tiến vẫn sử dụng hóa đơn tiền điện in kèm khoản “tận thu” phí VSMT. Hóa đơn không hề kèm chữ ký của bất cứ người có trách nhiệm nào tại HTX.
Tiền thu đều đặn, nhưng họa hoằn cả tháng, nhân viên VSMT của xã mới gom rác một đôi lần, chủ yếu khu vực chợ Thừa Lưu và một vài điểm ven Quốc lộ 1A. Tại các khu dân cư rộng lớn xa trung tâm xã, dân tự xử lý rác nhưng vẫn phải chịu phí.
Ông Tống Phước Duy (thôn Phước An) băn khoăn: “Gia đình tui đóng tiền điện và phí VSMT đều đặn hàng tháng, nhưng rác thải phải tự thu gom, tiêu hủy”.
Thống kê sơ bộ, xã Lộc Tiến hiện có khoảng 1.600 hộ sử dụng điện qua công tơ chính, tương ứng số gia đình phải đóng phí VSMT hàng tháng (kèm phí leo cột điện), mức 4.000 đồng/hộ. Khoản tận thu từ dân không hề nhỏ, nhưng rác thải khắp xã lại bị HTX bỏ mặc.
Bất cập là vậy, nhưng ông Trương Văn Túc - Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Tiến - cho rằng: “Phí VSMT giao HTX thu hộ là hợp lệ, vì được HĐND xã thông qua. HTX thậm chí phải trích lợi nhuận từ kinh doanh điện và nước máy bù vào chi phí xử lý rác”.
Cách thu phí áp đặt vào hóa đơn điện khiến dân bức xúc. Bà Nguyễn Thị Gái (thôn Phước Lộc) ấm ức: “Phí VSMT chung với hóa đơn điện thì dân buộc phải đóng đầy đủ các khoản, nếu không muốn bị cắt điện”.


Thiếu minh bạch
"Có lần, tiền điện tăng bất thường, tui thắc mắc với ông chủ nhiệm (cũ) thì bị áp đặt điều kiện phải trả chi phí leo cột điện đột xuất, nếu phản ánh không đúng. Sau khi họ kiểm tra, tui được nhận lại số tiền mà HTX thu trên cả mức sử dụng điện của gia đình do ghi sai đồng hồ hàng chục chữ điện" - Nhắc chuyện leo cột điện, bà Lê Thị Nhung (thôn Trung Kiền) giật mình.

Chưa hết băn khoăn phí VSMT, dân Lộc Tiến vừa nhận thông báo do HTX ban hành ngày 12/4, với nội dung thực hiện giá bán điện mới áp dụng kể từ ngày 12/5/2009, nhưng cuối thông báo lại khẳng định lập lờ “biểu giá điện mới thực hiện từ ngày 12/4/2009”.
Nhiều hộ SXKD có mức tiêu thụ điện năng lớn trên địa bàn có thể bị chịu thiệt, nếu phải áp dụng giá điện mới trước thời hạn điều chỉnh.
Mặt khác, công trình điện tại xã Lộc Tiến do dân đóng góp xây dựng nhiều năm nay, mỗi hộ bỏ ra hơn một triệu đồng, nhưng dân không thực sự được làm chủ trên tài sản do họ góp vốn đầu tư.
Toàn bộ hệ thống công tơ chính bị treo trên cột trụ cao ngất ngưởng khiến dân hoàn toàn mù tịt chỉ số điện sử dụng hàng tháng. Trong khi, cùng chức năng như nhau, các đơn vị lân cận tại Lộc Vĩnh, Lộc Thủy, Lăng Cô từ lâu đã thực hiện chuyển đổi công tơ điện vào nhà dân để dễ kiểm soát mức sử dụng.



Ông Trương Văn Vỹ (thôn Trung Kiền) bày tỏ thiện chí: “Các hộ liền kề không ít lần đề nghị hạ công tơ xuống thấp, toàn bộ chi phí chúng tui chịu, nhưng HTX điện im lặng”.
Mỗi lần tiền điện tăng giảm bất thường, hễ dân thắc mắc là nhận ngay sự thách đố: “Có giỏi thì trèo lên trụ điện mà kiểm tra”. Nguy hiểm tính mạng và sợ bị phạt cắt điện, dân không dám trèo xem đồng hồ, còn HTX thì đẻ thêm khoản phí “leo cột”.