Nếu chúng ta tìm kiếm thông tin về sự phát triển của trẻ, chúng ta sẽ thấy có rất nhiều tài liệu viết về "thời kỳ vàng" của trẻ - 3 năm đầu đời. Nếu chúng ta biết cách vun đắp cho thời kỳ này, chúng ta hoàn toàn có thể cho bé một nền tảng trí tuệ tốt. Nếu chúng ta bỏ lỡ cơ hội này, thì e rằng không còn cơ hội nào khác để bù lại.
Nói là thế, nhưng chúng ta cần làm gì để giúp bé phát triển trí não tốt trong giai đoạn đó? Bài viết này không mang tính "khoa học" mà chỉ mang tính "truyền đạt" những kiến thức đã được góp nhặt từ các nguồn và quan trọng là đã mang vào ứng dụng thực tế.
Không có một công thức chung nào cả, hãy vận dụng vào hoàn cảnh của bạn và điều chỉnh sao cho phù hợp nhất, hiệu quả nhất.

Thực tế khoa học đã chứng minh, chiều cao, cân nặng và bộ não có “đạt” hay không, phần lớn được quyết định trong 3Nên dùng ánh mắt trìu mến khi nhìn con. năm đầu đời của trẻ.
Tại Hội thảo “Khoa học về sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời” do Hội Nhi khoa VN phối hợp
với nhãn hàng GainPlus Advance EYE-Q, Abbott tổ chức tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng từ 21-24/3, chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn PGS-TS Alexis L.Reyes (ĐH Y khoa Philippines)…

PV: Xin bà cho biết khái quát những lĩnh vực liên quan đến sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời?
PGS-TS Alexis L.Reyes : Có 4 lãnh vực cơ bản nhất liên quan đến sự phát triển trong những năm đầu đời của bé, đó là sự tăng trưởng cơ thể (kích thước, sức khỏe, sự phối hợp), sự phát triển của trí tuệ (suy nghĩ, ngôn ngữ, giải quyết vấn đề), sự phát triển của nhân cách (mối quan hệ, hiểu biết xã hội, tình cảm), sự tăng trưởng của não bộ (sự phát triển của tế bào thần kinh, khớp thần kinh). Cha mẹ cần tìm hiểu một cách khoa học những kiến thức liên quan đến 4 lãnh vực này, có như thế mới giúp con phát triển một cách toàn diện.

PV: Thưa bà, phải chăng các bậc cha mẹ chưa có điều kiện chăm sóc con từ bé, sau này con lớn lên, họ có thể chăm sóc “bù”?
PGS-TS Alexis L.Reyes: Đó là một quan điểm hết sức sai lầm, vẫn còn tồn tại trong không ít phụ huynh. Thực tế khoa học đã chứng minh, chiều cao, cân nặng và bộ não có “đạt” hay không, phần lớn được quyết định trong 3 năm đầu đời của trẻ. Chúng tôi gọi đó là 3 năm “vàng”, bởi sau 3 năm đầu mà con bạn bị còi hoặc ốm yếu, thì dù bạn có nỗ lực đến đâu cũng không thể bù đắp được vì hầu như mọi chuyện đã được “an bài”.

Nguồn : trích Dân Trí

Có lẽ đoạn trích bên trên đã nói một cách tóm lược và dễ hiểu nhất về tầm quan trọng của 3 năm đầu đời. Trong 3 năm này, tốc độ phát triển của trẻ cực kỳ nhanh. Chỉ 1 năm sau khi sinh, cân nặng của bé đã tăng gấp 3 lần, còn chiều cao lúc 2 tuổi bằng 50% chiều cao lúc trưởng thành và đến năm 3 tuổi não của trẻ đã bằng 85% so với não người lớn. Quả là đáng ngạc nhiên.

Nhất thiết chúng ta phải biết quý giai đoạn "vàng" này, phải tìm hiểu các kiến thức có liên quan đến sự phát triển của trẻ, để hiểu rõ con mình ít nhất là có phát triển đúng mức bình thường hay không và cần phải làm gì để thúc đẩy sự phát triển đó.

Có vẻ như can thiệp vào sự phát triển trí tuệ và não bộ không dễ dàng và chủ động như phát triển thể chất(thông qua dinh dưỡng) và nhân cách (thông qua môi trường. Nhưng thật ra, có một số biện pháp cơ bản chúng ta có thể thực hiện được.

1) Dinh dưỡng:
- Dinh dưỡng tốt sẽ tối đa hóa tiềm năng trí tuệ của bé . Có lẽ điều này ai cũng biết.
- Cung cấp đầy đủ DHA. Acid Docosahexaenoic (DHA) tác động đến màng xináp – bộ phận điều khiển sự phóng thích và tiếp nhận chất dẫn truyền thần kinh, giúp sự truyền tín hiệu giữa các tế bào não hiệu quả hơn. Vì thế, các loại sữa cho trẻ sơ sinh đều chú trọng đến thành phần DHA bổ sung cho bé.
* Hàm lượng DHA & bao nhiêu là đủ ? Theo WHO và FAO, hàm lượng tối ưu đối với sự phát triển của trẻ là DHA 17 mg/100 Kcal, tương đương với 76 mg DHA và 152 mg ARA trong 100 g sữa bột, tuy nhiên các hãng sữa bột thường không giữ mức tiêu chuẩn này khi bán sản phẩm cho các quốc gia nghèo, trong đó có ... Việt Nam !!
* Nguồn thực phẩm bổ sung DHA : Cho con bú sữa mẹ giàu DHA (mẹ ăn nhiều chất giàu DHA), duy trì sữa bột giàu DHA ít nhất trong giai đoạn này, tập cho con ăn các loại cá biển có nhiều chất béo (cá trích, cá hồi, cá nục, cá thu, cá ngừ), ăn các loại đậu nguyên hạt bằng cách nấu chè hoặc hầm với xương heo hay thịt bò (đậu xanh, đậu phộng, đậu đen), dầu thực vật và trứng.

2)Trò chơi phát triển trí não
Chuyện này cần nhiều nỗ lực của ba mẹ bởi vì ba mẹ thường hay bận rộn và ít chơi cùng con, nhưng rất tiếc khi phải thừa nhận rằng đây là một trong các biện pháp hữu hiệu nhất. Không có cách nào khác hơn là ba mẹ phải cố gắng thôi!
- Đồ chơi thông minh
: Trên thị trường có bán khá nhiều đồ chơi thông minh, đặc biệt là đồ chơi gỗ. Các đồ chơi này nhắm vào mục đích phát triển tư duy và sáng tạo của bé thông qua việc lắp ráp các phần đồ chơi với nhau hay tìm giải pháp xử lý (chẳng hạn làm sao để bỏ các khối gỗ vào các lỗ trên hộp có nhiều hình thể khác nhau). Mỗi độ tuổi có một mức phức tạp khác nhau, thông thường trên hộp đồ chơi hay brochure đều có in cụ thể đồ chơi đó giúp phát triển kỹ năng gì cho bé và phù hợp với độ tuổi nào. Bạn cần chọn lựa cho phù hợp.
* Các nhãn hiệu đồ chơi : Hãng "xịn" có Lego, Disney với nhiều đồ chơi tuyệt đẹp và giá cũng từ 500.000 trở lên. Đồ chơi gỗ có hàng của . Đồ chơi gỗ của Việt Nam cũng có 3 nhãn hiệu khá tốt, giá cả phải chăng, mặt hàng phong phú, đó là Nam Hoa & Đức Thành (HCM) và Veesano (Hà Nội).
- Trò chơi phát triển trí não
Mình không thể mô tả ra đây tất cả các trò chơi, nhưng có thể nói các trò chơi mình chơi với con đều lấy từ quyển sách "125 trò chơi phát triển trí não" tác giả Jackie Silberg - XNB Trẻ. Bạn sẽ tìm thấy rất nhiều trò chơi đơn giản, dễ thực hiện, dễ chơi và hiệu quả. Giá chí có 13.000 đồng thôi. Nếu bạn muốn, có thể mua luôn quyển "125 trò chơi vận động", nhưng bạn cần lưu ý là bạn phải có không gian chơi, phải chuẩn bị vật dụng chơi và phải chơi cùng con khi chơi các trò chơi vận động đấy

3) Âm nhạc
Mình vận dụng âm nhạc vào cuộc sống của con như sau :
- Khi mang thai : Nghe đĩa nhạc cho thai nhi & nghe nhạc giao hưởng mỗi tối
- Từ 0-1 tuổi : Tập ru ngủ bằng nhạc hát ru hay nhạc giao hưởng, khi bé ngủ xong vẫn mở nhạc nhè nhẹ. Xem đĩa hình ảnh giúp phát triển trí não.
- Từ 1-3 tuổi : Nghe nhạc hát ru hay nhạc giao hưởng trước khi ngủ ; Xem đĩa hình ảnh phát triển trí não; tập cho con chơi đàn piano/organ; cùng con hát và tập các kỹ năng giúp phát triển tai nghe âm nhạc.
Đây là các đĩa nhạc ưa chuộng của con mình (và mình cũng đã tham khảo, lựa chọn rất nhiều mới áp dụng cho con, thông tin về các bộ đĩa này rất phổ biến :
- Bộ đĩa Baby Eistein giúp phát triển trí não - bộ này có nhiều cấp độ
- Bộ Twin Sister
- Mozart for Baby
** Lưu ý quan trọng : Kiểm soát chặc chẽ thời gian xem băng đĩa của bé kẻo phản tác dụng.

4) Tình thương từ gia đình
Đó là nguồn tài nguyên dồi dào nhất!
- Thường xuyên âu yếm, yêu thương và chơi đùa cùng con. Nên dùng ánh mắt trìu mến khi nhìn con.
- Chịu khó nói chuyện với con - Không nên ngại ngùng khi nói chuyện với thai nhi, khi con chưa biết nói vẫn phải chủ động nói chuyện với con mỗi khi chăm sóc con.
- Chịu khó giải thích các thắc mắc của con - đừng phán một câu "Thôi im đi, nói nhiều quá !" hay là "Toàn hỏi vớ vẩn"

5)Thường xuyên tìm hiểu về các giai đoạn phát triển của trẻ: Điều này giúp chúng ta biết rõ trí não bé đang ở giai đoạn gì và chúng ta cần làm gì để ủng hộ trẻ, góp phần giúp trẻ hoàn thiện được các kỹ năng cần có trong giai đoạn đó.