Gần đây bố tôi uống nhiều nước và đi tiểu nhiều, khám bệnh được biết bị đái tháo nhạt. Mong bác sĩ tư vấn về bệnh này? Có nguy hiểm không? Có cần điều trị hay tự hết? Xin cảm ơn. (ngoclong...@yahoo.com)

Tư vấn của bác sĩ Nguyễn Thị Kim Oanh (Phòng khám và tư vấn sức khoẻ báo Sài Gòn Tiếp Thị)

Người ta chia đái tháo nhạt làm hai thể: thể trung ương và thể ngoại biên.

- Đái tháo nhạt thể trung ương do tổn thương vùng sản xuất hormone chống đái tháo ADH ở các nhân thị, các nhân cạnh não thất III của vùng dưới đồi, thùy sau tuyến yên; có thể thứ phát xảy ra sau các thủ thuật cắt bỏ vùng dưới đồi, chấn thương đáy sọ, các khối u tuyến yên, các phình mạch hay tắc nghẽn mạch máu não...

- Đái tháo nhạt thể ngoại biên do các thương tổn của thận làm cho ống thận không đáp ứng tác dụng của hormone chống đái tháo ADH và không hút được nước trở lại: bệnh nang; bệnh đa nang của tùy thận; viêm bể thận - thận thoái hóa dạng tinh bột... hoặc có thể do một số thuốc (lithium...). Lượng hormone chống đái tháo trong máu bình thường.

Các triệu chứng của bệnh đái tháo nhạt:

- Đái nhiều: là triệu chứng quan trọng nhất. Số lượng nước tiểu tối thiểu là 3 lít/24 giờ, có khi lên tới 10 - 15 lít/24 giờ. Nước tiểu trong, nhạt màu như nước lã, tỷ trọng thấp, dưới 1.005 (bình thường 1.010 - 1.020). Áp lực thẩm thấu của nước tiểu giảm, dưới 300 mosm/kg (bình thường 600 - 900).

- Uống nhiều: đái nhiều gây mất nước, tăng áp lực thẩm thấu máu, kích thích trung tâm khát ở vùng dưới đồi tạo nên cảm giác khát. Bệnh nhân phải uống nhiều, liên tục cả ngày lẫn đêm mà vẫn không thấy hết khát.

Điều trị đái tháo nhạt có 2 phần, điều trị nguyên nhân và điều trị bù nước và điện giải, cùng các chế độ chăm sóc và dinh dưỡng khác.

Nếu đái tháo nhạt có nguyên nhân có thể điều trị được thì điều tri nguyên nhân. Trong trường hợp không thể điều trị nguyên nhân thì chủ yếu là bù nước và điện giải cho bệnh nhân. Nếu bị thiếu hụt hormone ADH thì có thể phải dùng liệu pháp thay thế. Bệnh nhân bị khát liên tục và uống liên tục nên mất đi cảm giác thèm ăn, nếu không chú ý bệnh nhân sẽ dần dần bị suy dinh dưỡng. Trong trường hợp bệnh nhân không được bù nước và điện giải kịp thời có thể dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải trầm trọng, gây hôn mê, rối loạn tâm thần và nguy hiểm đến tính mạng.

Bệnh nhân cần được điều trị tại chuyên khoa nội tiết theo định kỳ và dùng thuốc theo chỉ định một cách nghiêm túc, và cần được hướng dẫn cách phòng ngừa các biến chứng xảy ra.