TIN TÀI TRỢ.

Lỗ Tấn: Quan niệm về tiết liệt

  • 0 Lượt chia sẻ
  • 656 Lượt đọc
  • 1 Trả lời

Bài học lớn đằng sau câu chuyện nhỏ

Đến trả lời mới nhất
    • 112 Bài viết

    • 257 Được cảm ơn

    #1
    Bài dài quá nên xem theo link này:
    Lỗ Tấn: Quan niệm về tiết liệt


    Đề thi của FPT Uni gây tranh cãi tới mức...nên xem lại ngót trăm năm trước nhà văn số một của Trung Quốc thế kỷ XX đã quan niệm cách tân tới đâu rồi.

    Một đề tài tưởng như tân tiến, thời thượng, thậm chí xứng đáng để "câu view", hóa ra lại là "Mở cái ngàn vàng"... đóng cái tư duy! (ý của nhà báo Kỳ Duyên).

    Đọc đề thi mới thấy, chuyện "phúc thống phục nhân sâm" thời nào cũng có. Điển hình ở nhận định về lý do "Ngày xưa...người vợ bị đem trả lại". Ôi, nếu quả là thế, lịch sử làm sao có được những Dương Quý Phi, Võ Tắc Thiên..., hay làm sao những vĩ nhân như Nguyễn Trãi (và không chỉ có trường hợp Nguyễn Trãi) được nuôi dạy nên người...

  1. CHỦ ĐỀ NỔI BẬT


    • 112 Bài viết

    • 257 Được cảm ơn

    #2
    “Thế đạo ngày một bạc bẽo, nhân tình ngày một hư hỏng, nước chẳng ra hồn nước”, đó là những câu than thở xưa nay của người Trung Quốc. Có điều, thời đại đổi khác thì chuyện gọi “là ngày một hư hỏng” cũng có biến thiên. Trước kia, câu đó chỉ việc A, thì nay lại chỉ việc B. Trừ thứ “tiến trình ngự lãm” không dám nói nhảm nói dại, còn thì trong nghị luận văn chương, xưa nay đều có cái giọng ấy hết. Bởi vì than thở như thế, chẳng những châm biếm người đời mà còn có thể đặt mình ra ngoài cái “ngày càng hư hỏng” kia nữa. Cho nên, các bậc quân tử cố nhiên nhìn nhau mà than thở, ngay bọn giết người, đốt nhà, chơi gái, lừa tiền, đến những bọn ma mãnh làm xong những tội ác, thừa khi nhàn rỗi, cũng lắc đầu nói: “Nhân tình ngày một hư hỏng” (NABB: “nhân tình” ở đây là tình người, không phải “người tình”).

    Cái việc thế đạo nhân tình, không những khi nó cổ vũ chuyện xấu là có thể nói “ngày càng hư hỏng” mà khi nó chưa từng cổ vũ, chỉ bàng quan, chỉ thưởng thức, chỉ than thở, cũng có thể nói nó “ngày càng hư hỏng” rồi.

    (NABB: lược bớt một đoạn về Khang Hữu Vi)

    Thế rồi họ nghĩ ra một phương pháp bổ cứu, gọi là “biểu dương tiết liệt”.

    Trong nghị luận văn chương cũng chiếu theo lệ thường xuất hiện, và cũng kêu gào “biểu dương tiết liệt” ! Nếu không nói đến việc đó thì cũng khó lòng nhấc mình ra khỏi cái vòng “nhân tình ngày càng hư hỏng” được.

    Hai chữ tiết liệt đó, trước kia cũng kể là đạo đức của người đàn ông, cho nên mới có những tên gọi như “tiết sĩ”, “liệt sĩ”. Nhưng cái “biểu dương tiết liệt” hiện nay thì chuyên chỉ đàn bà, không bao gồm đàn ông vào đấy. Căn cứ vào ý kiến các nhà đạo đức bây giờ để mà định nghĩa thì đại khái “tiết” là chồng chết, quyết không tái giá, cũng không chằng chạ với ai, chồng chết càng sớm, nhà càng nghèo, thì “tiết” càng cao. Nhưng “liệt” thì có những hai loại: một loại thì vô luận đã về nay chưa về nhà chồng, nếu chồng chết, người đàn bà cũng chết theo; một loại nữa là lúc có một bọn cường hào đến hãm hiếp, người đàn bà tìm cách liều mình, hoặc giả chống cự mà bị giết, đều được cả. Cái này cũng thế, chết càng thê thảm, càng đau khổ, thì “liệt” càng cao. Nếu không kịp chống cự, lại bị ô nhục, rồi sau đó mới liều mình, thì không tránh khỏi dư luận. Muôn một gặp được một nhà đạo đức khoan hồng, thì có lúc ông ta cũng có thể kể qua sự tích, thể tình cho và tặng một chữ “liệt”. Nhưng văn nhân học sĩ, thì rất không muốn viết truyện về chị ta, nếu miễn cưỡng phải cầm bút, cuối cùng không khỏi chêm vào mấy chữ: “Tiếc thay, tiếc thay”.

    Nói tóm lại, đàn bà chết chồng, cứ ở vậy, hoặc giả chết theo; gặp kẻ cường bạo, rồi chết; đem những người như thế tán dương một hồi, tức thì thế đạo nhân tình tốt lên, có thể cứu được Trung Quốc. Đại để‎ chỉ như thế.

    Còn một điều thắc mắc nữa là:

    Tiết liệt có khó không?

    Trả lời: rất khó. Đàn ông biết là rất khó, cho nên mới biểu dương. Dư luận xã hội xưa nay vẫn cho rằng trinh tiết hay không trinh tiết, dâm dục hay không dâm dục là do đàn bà cả. Đàn ông tuy dụ dỗ đàn bà, nhưng lại không chịu trách nhiệm. Thí dụ, anh A dụ dỗ chị B, chị B không bằng lòng, thế là trinh tiết, nếu chết, thế là liệt. Còn anh A thì không mang tiếng xấu và xã hội vẫn trong sạch như thường. Nếu chị B bằng lòng, thế là thất tiết : anh A cũng không mang tiếng xấu, nhưng phong tục đã bị chị B làm cho bại hoại rồi. Chuyện khác cũng như thế. Cho nên trong lịch sử, nguyên nhân mất nước tan nhà tất cả đều đổ cho đàn bà. Đàn bà cứ mơ mơ hồ hồ như thế gánh thay tất cả tội ác đã hơn ba nghìn năm rồi. Người đàn ông đã không chịu trách nhiệm, lại không biết tự xét mình, tất nhiên cứ yên trí mà dụ dỗ. Nhà văn làm sách nói về họ, vẫn khen. Cho nên, xung quanh người đàn bà cơ hồ đầy những mối nguy. Trừ cha, anh, chồng ra không kể, còn thì toàn là ma quỷ dụ dỗ. Cho nên mới nói là rất khó.

    Tiết liệt có khổ không?

    Trả lời: rất khổ. Đàn ông biết là rất khổ, cho nên mới biểu dương. Phàm là người ai cũng muốn sống. Liệt tất phải chết, không cần nói, nhưng tiết phụ thì còn sống. Cũng chưa bàn về nỗi đau tinh thần, nguyên chuyện sống cũng đã là một nỗi khổ đau lớn rồi. Giả sử sinh kế người đàn bà có thể độc lập được, xã hội biết giúp đỡ cho, thì một mình có thể gắng gượng mà sống. Không may tình hình Trung Quốc lại trái hẳn thế. Cho nên, có tiền còn khá, nghèo thì đành chết đói. Khi chết đói rồi có thể được vờ biển biểu dương, và còn được ghi tên vào sử sách. Cho nên cuối những cuốn truyện ký‎, chí thư của các huyện, các phủ, thường có mấy chương dành cho những “liệt nữ”. Một hàng một người, hoặc một hàng hai người, Triệu, Tiền, Tôn, Lý, nhưng xưa nay chưa ai đọc đến. Ngay những nhà đạo đức lớn suốt đời sùng bái tiết liệt, nếu có hỏi trong chí thư huyện họ, mười người liệt nữ đầu tiên là ai, sợ họ không nói được. Kỳ thực, những người liệt nữ kia khi còn sống cũng như lúc chết rồi, chẳng có liên quan gì đến xã hội cả. Cho nên mới nói là rất khổ.

    Nói như vậy thì không tiết liệt có khổ không?

    Trả lời : cũng rất khổ. Đối với dư luận xã hội, người đàn bà không tiết liệt là tồi. Xã họi không thể dung thứ cho họ được. Cái đạo l‎ mà đa số người đời truyền lại trong xã hội một cách mơ hồ thế, quả là vô lí hết sức, có thể lấy lực lượng của lchj sử và của số đông mà ép nhưng người không hợp ý mình cho đến chết. Trong xã hội giết người vô danh và vô y thức này, xưa nay không biết bao người đã phải chết đi; người đàn bà tiết liệt cũng chết ở đấy. Có điều, chết rồi, có lúc họ còn được biểu dương, được ghi tên vào sử sách. Những người không tiết liệt thì lúc sống, bất cứ ai cũng có thể tùy tiện thóa mạ, bất cứ lúc nào cũng có thể bị ngược đãi mà chẳng rõ ai là thủ phạm chính. Cho nên mới nói là rất khổ.

    Bản thân người đàn bà có muốn tiết liệt không?

    Trả lời: không. Người ta ai cũng có một lí tưởng, một hy vọng, tuy cao thấp khác nhau, nhưng tất phải có ý nghĩa. Có lợi cho mình, có lợi cho người khác, cố nhiên là tốt nhất, ít ra cũng phải có ích cho bản thân. Tiết liệt rất khó, rất khổ, đã không lợi cho người lại không lợi cho mình. Nói rằng bản thân người đàn bà muốn như thế, thì thật là không hợp với nhân tình. Cho nên, giá thử gặp một người đàn bà còn trẻ mà ta thành tâm chúc cho tương lại được thành tiết liệt thì nhất định người đó sẽ nổi giận, hoặc giả ta sẽ nhận được quả đấm của cha, anh, chồng người đó. Có điều người đó vẫn bị lực lượng của lịch sử và số đông ép chặt, không thể nảo thoát được. Nhưng bất cứ người nào cũng đều sợ cái tiết liệt đó cả, sợ nó bám lấy mình và những người máu mủ của mình. Cho nên mới nói rằng họ không muốn.

    Căn cứ vào những sự việc và những lí do nêu trên, tôi kết luận: tiết liệt là một hành vi cực khó, cực khổ và không ai muốn mỉnh phải chịu, nhưng không lợi cho mình, không lợi cho người, vô ích với quốc gia, đối với xã hội, mà đối với nhân sinh, đối với tương lai cũng không có ý nghĩa gì cả, bây giờ không có giá trị, không có lí do tồn tại nữa rồi.

    LỖ TẤN – VIẾT NĂM 1918

    (*) Điều thú vị là Lỗ Tấn có hai vợ, người vợ đầu không được ông yêu thương nhưng vẫn thủ tiết với ông. Có lẽ vì thế mà ông có quan điểm rất chia sẻ với thân phận thiệt thòi của người phụ nữ chăng?