Liệu những bậc cha mẹ thành đạt thì con cái họ có thành đạt không?

Hay những cha mẹ gặp vấn đề thì con cái của họ cũng sẽ gặp khó khăn chứ?

Cha mẹ có mức độ ảnh hưởng nhất định đối với việc nuôi dạy con; nhưng những yếu tố như di truyền, văn hóa và môi trường sống cũng định hình bản sắc khi con trẻ trưởng thành. Vậy, ngoài cách nuôi dạy con, có những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự trưởng thành của một đứa trẻ?

I. NHỮNG YẾU TỐ HÌNH THÀNH VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM

Các nghiên cứu đã theo dõi những cặp song sinh giống hệt nhau; những cặp song sinh cùng cha khác mẹ; những anh chị em cùng tuổi lớn lên cùng nhau, hoặc được nhận nuôi và lớn lên cùng nhau. Việc lớn lên trong cùng một mái nhà không đồng nghĩa là những đứa trẻ sẽ thành công, hạnh phúc hay tự chủ giống nhau.

Nói cách khác, hãy tưởng tượng nếu bạn được sinh ra và được nhà hàng xóm bên trái nuôi dạy; còn anh/chị/em của bạn được nuôi dạy bởi gia đình hàng xóm bên phải. Nhìn chung, điều đó sẽ không khiến bạn và anh/chị/em của bạn trở nên giống hay khác so với việc lớn lên cùng nhau dưới một mái nhà.

Những phát hiện này có vẻ khó tin. Mỗi gia đình sẽ có cách đối xử với con cái khác nhau, có nhà sẽ hay tranh cãi, có nhà sẽ cho con cái tình yêu thương dạt dào, có nhà là “bố mẹ trực thăng” (helicopter parents). Chúng ta thường nghĩ sự nuôi dưỡng con đủ quan trọng để khiến những đứa trẻ lớn lên trong cùng một mái nhà giống nhau hơn, nhưng không phải vậy.

Vào năm 2015, một phân tích tổng hợp (nghĩa là một nghiên cứu phân tích rất nhiều nghiên cứu khác) đã tìm thấy mô hình này trong hàng nghìn nghiên cứu của hơn 14 triệu cặp sinh đôi ở 39 quốc gia. Họ đã đo lường hơn 17.000 kết quả và các nhà nghiên cứu kết luận rằng mọi kết quả đều có khả năng di truyền. Tuy gen ảnh hưởng đến việc trẻ em sẽ trở thành ai nhưng gen không giải thích được mọi thứ. Và môi trường cũng quan trọng nhưng nó không uốn nắn bọn trẻ lớn lên trong một ngôi nhà sẽ trở nên giống nhau.

Một số người đã xem xét những phát hiện này và kết luận rằng điều đó có nghĩa là việc bố mẹ nuôi dạy con không đảm bảo 100%. Có nghĩa là bạn trẻ sẽ trở thành con người như ngày hôm nay, bất kể ai đã nuôi dạy.

Mặt khác, những phát hiện khoa học nêu trên có phần nào dễ hiểu. Đặc biệt là khi bạn tưởng tượng trong cùng một bậc cha mẹ; nhưng những đứa trẻ có thể bị uốn nắn theo những cách khác nhau.

Ví dụ, một đứa trẻ có thể thấy thích thú khi được mẹ rèn luyện tính kỷ luật, nhưng chị gái của em lại thấy ngột ngạt. Một đứa trẻ có thể thấy cha mẹ đang quan tâm khi họ đặt câu hỏi về bạn bè của mình; nhưng anh trai của em lại cho rằng bố mẹ tọc mạch. Một đứa trẻ có thể coi ly hôn là bi kịch, trong khi em gái của nó coi đó là sự giải thoát. Cùng một sự kiện, nhưng trải nghiệm của mỗi đứa trẻ khác nhau.

Nhưng chỉ vì một sự kiện không định hướng đứa trẻ theo cùng một hướng không có nghĩa là nó không có tác động. Việc nuôi dạy con cái có thể đang định hình con; nhưng không phải khiến chúng trở nên giống nhau. Bố mẹ dạy con có thể khiến đứa con đầu tiên của bạn trở nên nghiêm túc hơn; và đứa con thứ hai trở nên thoải mái hơn. Hoặc, nó có thể dẫn đến việc đứa con đầu tiên muốn giống bố mẹ; và đứa con thứ hai không muốn giống phụ huynh mình.

II. VẬY VAI TRÒ THỰC SỰ CỦA BỐ MẸ LÀ GÌ?

Thứ nhất, hiểu rằng cách bố mẹ nuôi dạy con có tác động nhất định.

Thứ hai, hiểu rằng, tầm quan trọng của nuôi dạy con là rất phức tạp và khó dự đoán

- Đối với bất kỳ ai đã từng là một đứa trẻ: Điều bạn cần là sự thấu hiểu, tha thứ và ngừng đổ lỗi cho cha mẹ mình. Chúng ta bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, không chỉ là cha mẹ chúng ta.

- Đối với bất kỳ ai đã từng làm cha mẹ: Hãy ngừng đổ lỗi cho bản thân và các bậc cha mẹ khác; chúng ta có ảnh hưởng đến tương lai của các con nhưng không có nghĩa rằng bạn có thể hoàn toàn kiểm soát chúng. Ngay cả khi cha mẹ đã cố gắng hết sức thì cũng không thể làm hài lòng tất cả mọi người.

Thứ ba, hãy trân trọng những khoảnh khắc ý nghĩa cha mẹ bên con. Nhưng nhớ rằng, khoảnh khắc này chỉ có ý nghĩa đối với bố mẹ, con cái trong hiện tại; chứ không thể sử dụng để dự báo tác động đối với tương lai của con.

Nhà hoạt động Andrew Solomon nói rằng: Nhiều người trong chúng ta tự hào về việc chúng ta đã khác cha mẹ mình như thế nào, nhưng chính chúng ta cũng thấy rất buồn khi thấy con cái khác mình. Hãy trân quý những khoảnh khắc của bạn với các con. Dù vui hay buồn thì đều là những kỉ niệm có ý nghĩa lớn lao tại thời điểm hiện tại, chứ không phải chúng có tác động lâu dài đến các con.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng, tương lai có một phần thuộc về đứa trẻ

Di truyền, văn hóa và môi trường sống là ba nhân tố chính ảnh hưởng đến cuộc đời mỗi người. Sự nuôi dưỡng, định hướng giáo dục của cha mẹ chỉ có tác động một phần nào đó đến con cái. Bản thân mỗi người đều có trách nhiệm cho cuộc đời của họ.

Bên cạnh đó, trong tình hình hiện nay, dịch bệnh không chỉ gây khó khăn cho chúng ta mà dịch bệnh còn là nỗi đau của rất nhiều người. Là nỗi đau "mất người thân" đã làm gần 2500 trẻ mồ côi, là khi cha, mẹ cũng mất đi một nửa đồng hành cùng hành. Vậy họ sẽ trải qua những sang chấn như thế nào và làm sao để có thể hỗ trợ tốt cho con của mình khi chính mình cũng đang trải qua sự mất mác đó. Câu trả lời sẽ được tìm thấy khi tham gia WEBINAR 3 - QUẢN LÝ CẢM XÚC BẢN THÂN ĐỂ TẠO CHO TRẺ MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN AN TOÀN do Healthy Mind phối hợp cùng Biti's tổ chức.

 ĐĂNG KÝ tham gia sự kiện: https://quan-ly-cam-xuc-ban-than-de-tao-moi-truong-an-toan.eventbrite.com

Thời gian: 9:00 – 11:00 sáng Thứ 7 ngày 22.01.2022

Thông tin sự kiện: https://fb.me/e/1LruZEbNb

LỜI KẾT

Nếu chúng ta có thể nắm bắt được sự phức tạp trong quá trình phát triển của con mình, thì điều đó có thể thay đổi cách chúng ta tiếp cận các quyết định nuôi dạy con cái mà chúng ta phải đối mặt hàng ngày; và cho phép chúng ta nhận ra rằng có con còn nhiều điều hơn là cố gắng định hình một kết quả cụ thể.

Nhận thấy được điều này, trải nghiệm làm cha mẹ và trải nghiệm làm con trở nên thực tế hơn và thỏa mãn hơn.

Nguồn tham khảo:

“Why parents should stop blaming themselves for their kids turn out” của tiến sĩ Yuko Munakata.

Tổng hợp: Healthy Mind

hình ảnh