Chuyện thị trường



Uber và "bão" trên thị trường vận tải



Thứ sáu, 27/03/2015 - 03:17 AM (GMT+7)



Sự xuất hiện của Uber - ứng dụng gọi ta-xi bằng điện thoại di động thông minh đã gây ra nhiều tranh luận về tính đúng - sai trong suốt thời gian dài vừa qua. Theo quan điểm của Uber, đây là một công ty chuyên cung cấp dịch vụ công nghệ, giúp kết nối các lái xe với các hành khách đăng ký sử dụng dịch vụ chỉ bằng một thao tác. Nếu chỉ xét về mặt công nghệ, ứng dụng mang tính đột phá của Uber đã đem lại thay đổi lớn, khẳng định hiệu quả của mô hình kinh doanh kinh tế chia sẻ đầy mới mẻ mà hiện nay vẫn chưa được biết đến rộng rãi. Uber mang đến sự tươi mới hơn trong cách vận hành phương tiện với đa dạng các loại phương tiện, từ bình dân đến sang trọng. Hiện tại, Uber đã xuất hiện ở 45 quốc gia và hơn 200 thành phố trên thế giới, được tính giá trị tới hơn 18 tỷ USD.Dịch vụ Uber không hoạt động dưới bóng các hãng ta-xi hiện hành, thay vào đó là những người sở hữu phương tiện mong muốn cho người khác đi nhờ để chia sẻ chi phí, kiếm thêm thu nhập. Các xe tham gia Uber đều không có biển hiệu ta-xi, không đồng hồ tính cước như ta-xi mà dựa vào thông tin vị trí trên ứng dụng, thanh toán qua các hệ thống thẻ hiện hành.



Các hãng ta-xi truyền thống đã phải chia sẻ "miếng bánh" thị phần và đương nhiên, họ là người phản đối Uber nhiều nhất. Nhưng đối với các chủ phương tiện và người dân, họ được hưởng lợi khi có thu nhập và mức cước hợp lý, minh bạch. Uber thường bị coi là "dịch vụ đen", thường vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ dịch vụ ta-xi truyền thống. Chính vì vậy, cho đến giờ, Uber vẫn bị nhiều quốc gia hoặc chính quyền địa phương cấm hoạt động. Sau một thời gian thử nghiệm thành công ở TP Hồ Chí Minh, dịch vụ Uber đã "lan" ra Hà Nội. Nếu theo quy định của pháp luật ở Việt Nam, Uber đang hoạt động trái luật và các hiệp hội ta-xi đang kiến nghị các cơ quan quản lý cấm hoạt động trước khi có một quy định rõ ràng hơn về cách thức hoạt động của loại hình này. Một loại hình dịch vụ chưa hợp pháp, không đăng ký kinh doanh, không nộp thuế cho nhà nước, sẽ không thể hoạt động tại nước ta. Dẫu vẫn chưa được hợp thức hóa và người sử dụng Uber đang bị coi là phạm luật, song những ai đã từng sử dụng Uber lại hết lời ca ngợi dịch vụ này. Bởi thế, một câu hỏi được đặt ra: Liệu có nên cấm Uber hoạt động trên thị trường Việt Nam?


Hoạt động vận tải trực tiếp thu tiền của người đi xe không thông qua đơn vị kinh doanh vận tải như Uber đang áp dụng là trái với Luật Giao thông đường bộ và quy định về kinh doanh vận tải bằng ô-tô. Hình thức chở người có thu tiền thông qua ứng dụng Uber không bảo đảm quyền lợi cho người đi xe bởi đây không phải là hình thức kinh doanh vận tải phù hợp với quy định. Ở một khía cạnh khác, Uber còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về hình thức thanh toán; tuy dịch vụ giá rẻ nhưng cả lái xe và hành khách đều không được bảo đảm lợi ích về bảo hiểm, an ninh, an toàn khi tham gia. Không thể phủ nhận sự tiện lợi của Uber đối với người sử dụng, vì thế nếu cấm Uber hoạt động sẽ không khuyến khích được việc ứng dụng công nghệ mới và ảnh hưởng lợi ích của người dân. Tuy nhiên, Uber khi hoạt động tại quốc gia nào phải tuân thủ luật pháp của quốc gia đó, đồng thời phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo quy định. Điều khoản bằng tiếng Việt của Uber chưa thấy trích dẫn điều luật nào của Việt Nam. Theo quy định hiện hành, Uber cần đăng ký kinh doanh và đưa các quy định luật pháp liên quan ở Việt Nam về kinh doanh loại hình dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ vào điều khoản sử dụng. Khi đó, tổ chức, cá nhân Việt Nam sử dụng dịch vụ Uber sẽ được bảo vệ bằng luật pháp Việt Nam và mọi tranh chấp được giải quyết tại tòa án. Qua "sự kiện" Uber, đã cho thấy các quy định pháp luật chưa thể theo kịp cuộc sống, vì vậy cơ quan quản lý hoạt động vận tải cần rà soát, điều chỉnh, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để "nắn" Uber hoạt động hợp pháp, đồng thời bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của người dân khi tham gia giao thông bằng dịch vụ Uber.