Cách xử trí khi bị đâm bởi vật nhọn nghi dính máu HIV


Thông thường mọi người hoảng loạn nên cố gắng nặn hết máu ra. Hành động này vô tình tạo thêm tổn thương viêm, làm tăng khả năng virus xâm nhập vào cơ thể.



Đau cổ họng sau khi đạp kim tiêm bên đường / Hiểu đúng về những hành vi lây nhiễm HIV



Mấy ngày qua vụ việc một nhóm học sinh ở Trường THCS Xuân Thiên (Thanh Hóa) dùng que thép, nan hoa, kim tiêm nghi có dính máu HIV đâm vào các bạn cùng trường khiến nhiều phụ huynh và học sinh lo lắng. Có ít nhất 40 học sinh đã bị đâm, tuy nhiên sợ bị trả thù nên các em không báo với người lớn.









Ảnh minh họa: Health.



Phân tích vụ việc dưới góc độ y khoa liên quan đến nguy cơ lây nhiễm HIV, bác sĩ Nguyễn Tấn Thủ cho biết, thông thường khi bị đâm bởi vật nhọn nghi có dính máu c
ủa ng
ư
ời nhi
ễm
HIV, c
ác n
ạn nh
ân
có tâm lý sợ hãi nên cố gắng nặn máu ra c
àng nhi
ều c
àng t
ốt
. Cách xử trí n
ày
h
oàn t
o
àn
sai, việc nắn bóp vết đâm không làm giảm nguy c
ơ
virus xâm nhập mà c
òn
vô hình chung tạo ra thêm những tổn thương viêm, làm tăng khả năng virus xâm nhập v
ào c
ơ th
.


Trong khi chờ đợi c
ác
biện pháp răn đe, ch
ế t
ài c
ủa c
ơ quan ch
ức n
ăng
đ
ngăn ngừa nh
ững tr
ò
đ
ùa ti
ềm
ẩn nhi
ều
nguy c
ơ l
ẫy nhi
ễm HIV
tr
ên
, b
ác s
ĩ Th
ủ khuy
ên
m
ỗi ng
ư
ời
c
ần ch
đ
ộng
trang b
ị cho m
ình nh
ững ki
ến th
ức c
ơ b
ản v
ề c
ăn b
ệnh HIV. "T
hay v
ì
hoang mang lo s
ợ,
b
ạn s
b
ình t
ĩnh h
ơn
v
à
b
i
ết c
ách
x
ử tr
í
đ
ể ph
òng l
ây nhi
ễm
trong nh
ững
tr
ư
ờng h
ợp t
ư
ơng t
", b
ác s
ĩ n
ói
.


Kh
ái n
iệm
đ
u
tiên
c
ần n
ắm r
õ l
à "
phơi nhiễm với HIV". Hiểu đơn giản, phơi nhiễm là khi một người có tiếp xúc với tác nhân gây bệnh (ở đây là virus HIV), do đó có nguy cơ lây nhiễm căn bệnh này. Phơi nhiễm (exposure) sẽ cho một tỷ lệ lây nhiễm (infection) nh
ất
đ
ịnh. L
ây nhiễm sẽ kéo theo một tỷ lệ mắc bệnh (disease) nh
ất
đ
ịnh
.


Hi
ện nay y h
ọc
đ
ã t
ìm
ra phương pháp điều trị l
à
m giảm tỷ lệ chuyển từ phơi nhiễm sang lây nhiễm HIV nh
thuốc kháng virus. Đ
ây
gọi là điều trị dự phòng sau phơi nhiễm (Post exposure prophylaxis - PEP).


Khi b
ị ph
ơi nhi
ễm,
v
iệc xử trí ban đầu t
ại ch
rất cần thiết, sau
đ
ó l
à
điều trị dự phòng sau phơi nhiễm. C
ụ th
ể, q
uy trình xử trí khi b
phơi nhiễm g
ồm
:


- Bình tĩnh, lấy các dụng cụ gây tổn thương ra khỏi cơ thể v
à
cầm máu. Rửa trực tiếp vết thương dưới vòi nước sạch trong ít nhất 5 phút nhằm gột rửa bớt phần máu và dịch tiết dây nhiễm lên vết thương. Sau đó sát trùng bằng các dung dịch sát khuẩn v
à
băng vết thương bằng gạc, băng cuộn hay băng keo cá nhân.


- Nếu bị máu hoặc dịch tiết của người có HIV bắn vào mắt, mũi, cần rửa mắt, mũi liên tục bằng nước sạch hay nước muối sinh lý (chai nhỏ mắt chứa Nacl 0.9%) trong 5 phút, bằng cách chớp mắt, ngâm khịt mũi trong ca nước sạch. Nếu bị bắn vào môi, miệng, nên súc miệng bằng nước sạch trong 5 phút.


- Trường hợp bị vật nhọn đâm, tuyệt đối không nặn máu. Thay vào đó, hãy rửa vết thương bằng nước sạch và nhanh chóng
đến cơ sở y tế.


Nên nhớ không phải mọi sự cố liên quan HIV đều có ​thể gây phơi nhiễm.
Với bệnh này, 2 tình huống phơi nhiễm được kể đến nhiều nhất là đường máu và quan hệ tình dục.


- Đường máu: Khi một người bị đâm bởi vật nhọn có dính máu tươi, bị bắn dịch tiết hoặc máu tươi của người có HIV vào niêm mạc mắt, vết thương trên người, thì xem như trong tình trạng phơi nhiễm HIV, nghĩa là có khả năng nhiễm HIV.


- Đường tình dục: Khi quan hệ không sử dụng bao cao su, hay có dùng nhưng bao bị rách, tuột, cũng được xem là đã phơi nhiễm với HIV.


Do tính chất âm thầm và khó nhận biết việc một người đã mắc HIV hay chưa, nên khái niệm phơi nhiễm ở đây không đòi hỏi phải xác minh rằng nguồn gây phơi nhiễm có thực sự đã mắc bệnh hay chưa. Chỉ cần có hành vi nguy cơ và tiếp xúc kể trên đều được xem là đã phơi nhiễm.


Trong các tình huống ph
ơi nhi
ễm
k
trên đều cần đến cơ sở y tế để được điều trị PEP. Điều trị dự phòng sau phơi nhiễm cho hiệu quả bảo vệ rất cao, lên đến 90-95% trong vài giờ đầu, v
à
duy tr
ì
hiệu quả trong khoảng 72 giờ tính từ thời điểm phơi nhiễm.


Hiệu quả của điều trị dự phòng sau phơi nhiễm sẽ giảm dần theo thời gian. Do vậy, người bị phơi nhiễm cần nhanh chóng đến cơ sở y tế và tham gia điều trị càng sớm càng tốt. Không nên chờ đợi quá thời gian cho phép là 72 giờ.


Hi
ện nay, c
ác cơ sở y tế c
ó
điều trị PEP g
ồm
:


- Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới.


- Khoa tham vấn hỗ trợ cộng đồng.


- Bệnh viện có chuyên khoa Nhiễm.


Khi đến cơ sở y tế, người bệnh sẽ được đánh giá nguy cơ lây nhiễm HIV và chỉ định điều trị dự phòng thông qua:


- Tình huống phơi nhiễm: Kim đâm, máu dây vào vết thương hay quan hệ tình dục.


- Thời điểm xảy ra phơi nhiễm.


- Thông tin về nguồn gây phơi nhiễm. Trong trường hợp bị kim đâm, có thể mang mẫu kim đến làm xét nghiệm.


Bằng những thông tin kể trên, bác sĩ sẽ cho ra chỉ định có cần thiết điều trị dự phòng sau phơi nhiễm hay không. Nếu có, sẽ dùng phác đồ nào để điều trị.


Trong trường hợp người bệnh đủ chỉ định điều trị dự phòng sau phơi nhiễm, b
ác s
ĩ s
ẽ y
êu c
ầu:


- Làm xét nghiệm nhanh HIV.


- Uống thuốc kháng virus ARV đủ 28 ngày.


- Làm lại xét nghiệm HIV sau một tháng, 3 tháng và 6 tháng nhằm khẳng định tình trạng âm tính và hiệu quả của điều trị PEP.


Song song với điều trị dự phòng sau phơi nhiễm với HIV, người bệnh cũng được khuyến khích tầm soát các bệnh lý khác có cùng đường lây (tùy theo tình huống phơi nhiễm). Chẳng hạn như viêm gan siêu vi B, C, b
ệnh l
ây qua
đ
ư
ờng t
ình d
ục: G
iang mai, lậu, mồng g
à. Ri
êng tr
ư
ờng h
ợp b
ị v
ật nh
ọn
đ
âm,
cần lưu ý đến tiêm phòng uốn ván.


Thi Trân


http://doisong.vnexpress.net/tin-tuc/suc-khoe/tu-van/cach-xu-tri-khi-bi-dam-boi-vat-nhon-nghi-dinh-mau-hiv-3075036.html