Ẩm thực - gương mặt quyến rũ của Việt Nam


PNO-“Xin chào, tôi là người Việt Nam” - Đó là cách tôi thường tự giới thiệu trên các diễn đàn mạng quốc tế. “Thế à? Tôi mới ăn phở sáng nay đấy!” - Một người trả lời. Những cuộc đối thoại thú vị được mở đầu như thế đang dần trở nên quen thuộc với tôi.


Bạn bè ở nước ngoài của tôi hay khen các món ăn của Việt Nam sao mà ngon thế. Có vẻ như với xu hướng mở cửa giao lưu văn hóa, ẩm thực - gương mặt mới của Việt Nam đang dần trở nên quen thuộc với cộng đồng quốc tế. Cá nhân tôi chào đón sự thay đổi này.



Anthony Bourdain (phải) thưởng thức món bún bò Huế tại một quán ăn đường phố - Chương trình No reservations.



Tinh túy văn hóa Việt


Có lẽ ẩm thực là một trong những cách dễ dàng nhất để có thể truyền đạt văn hóa của một quốc gia. Tất cả tinh hoa của con người, văn hóa và các yếu tố tự nhiên của một đất nước đều có thể được cảm nhận thông qua các món ăn. Không gì tự hào hơn khi những tinh hoa ẩm thực đó lại được những người bạn khắp nơi trên thế giới chào đón, mặc cho sự khác biệt về địa lý và văn hóa.


Khi đến với ẩm thực Việt Nam, nhiều thực khách nước ngoài vốn chỉ bị đưa đẩy bởi trí tò mò, vì đối với họ, văn hóa ẩm thực Đông Nam Á vốn xa lạ và đầy bí ẩn. Nhưng khi đã thử bước chân vào thế giới ẩm thực Việt Nam, họ nhanh chóng nhận ra những “phẩm chất” của ẩm thực Việt vô cùng phù hợp với họ. Những thành công đầu tiên của ẩm thực Việt trên thị trường quốc tế đã bắt đầu với các món ăn như phở, bánh mì, nem (chả giò). Đồng thời là sự hiện diện trên các sàn diễn ẩm thực như chương trình Masterchef (Mỹ và Úc), sự quan tâm của các chuyên gia ẩm thực và đầu bếp nổi tiếng. Việt Nam nhanh chóng tạo nên một lượng lớn người hâm mộ ẩm thực đông đảo. Ngày nay, khi khách nước ngoài nhắc đến tên Việt Nam, họ nhớ ngay đến mùi vị và màu sắc của những món ăn đậm chất văn hóa và tinh thần người Việt. Ẩm thực Việt Nam đã trở thành đứa con tinh thần, được bạn bè quốc tế yêu mến và là niềm hãnh diện của bất cứ người Việt nào.


Không phải có lý do khi các món ăn Việt Nam lại được ưa chuộng tại các quốc gia khác. Ẩm thực Việt Nam không chỉ đơn giản là các món ăn, nó còn là một hình thức nghệ thuật. Đó là sự kết hợp tất cả nét tinh túy của bản sắc văn hóa Việt và các tính chất độc nhất vô nhị từ mảnh đất hình chữ S. Với nhiều vùng khí hậu khác biệt từ Bắc đến Nam, lịch sử là một nước có nền nông nghiệp lâu đời, vị trí địa lý thích hợp, mang đến cho con người những nguồn nguyên liệu đa dạng và tươi ngon nhất. Trong khi đó, với vị trí là “ngã ba đường" tại châu Á, chịu nhiều ảnh hưởng từ rất nhiều nền văn hóa khác nhau, từ châu Á đến Tây Âu, con người Việt Nam đã quen với việc thích nghi và trộn lẫn các ảnh hưởng đó với nhau một cách hài hòa. Từ đó, các món ăn được tinh chế, chọn lọc qua nhiều thế hệ và trở thành một báu vật. Ấy thế mà mỗi địa phương lại có cách chế biến khác nhau, cách ăn khác nhau, biến việc hưởng thụ ẩm thực Việt Nam thành một cuộc thám hiểm vô cùng kỳ thú.



Gordon Ramsay phụ bán bún riêu trên xuồng tại chợ nổi Cái Răng, Cần Thơ - Chương trình Gordon Ramsay’s great escape.


Những món ăn đường phố


Với khách ẩm thực quốc tế, các món ăn truyền thống Việt Nam được xem như một thứ xa hoa và cao sang, vì khó có thể bắt gặp chúng bên ngoài Việt Nam. Khỏi phải nói, nhiều người bạn nói tiếng Anh của tôi đã ghen tị như thế nào khi biết tôi thường xuyên được ăn các món ăn đó. Khi tôi hỏi tại sao họ lại thích món ăn Việt Nam đến thế, hầu hết đều trả lời vì chúng ngon mà không quá béo. Thật vậy, hiện nay, thị hiếu trên toàn thế giới, nhất là tại các nước phát triển, là lựa chọn món ăn có giá trị dinh dưỡng cao, lợi cho sức khỏe. Ngay cả các nhà hàng thức ăn nhanh cũng phải nhanh chóng thay đổi thực đơn để không bị mang tiếng là chỉ có các món gây béo phì. Trước nhu cầu đó, ẩm thực Việt Nam vốn bắt nguồn từ lối sống gần gũi với thiên nhiên; lại sử dụng các nguyên liệu tự nhiên; cách chế biến ít dầu mỡ; không chiên nướng nhiều; được ăn chung với rất nhiều loại rau (trong đó nhiều loại có tác dụng như thảo dược), được các thực khách nước ngoài rất hoan nghênh. Thậm chí, Tạp chí Sức khỏe (Health) tại Mỹ đã xếp Việt Nam là nước đứng thứ 3 trong top 10 nước có nền ẩm thực có lợi cho sức khoẻ nhất trên thế giới, trên cả Nhật Bản và Ấn Độ.


Tuy nhiên, các món ăn được chế biến đúng với hương vị Việt Nam ở nước ngoài lại không dễ dàng bày bán ngoài các nhà hàng cao cấp và đắt tiền. Hầu hết các món đó chính là những món mang tính đường phố trên quê hương của nó. Ẩm thực đường phố, vừa rẻ vừa ngon miệng, đã chứng tỏ nó cũng dễ dàng chinh phục thị hiếu của thực khách nước ngoài. Thực sự mà nói, không gì có thể phản ánh cách sống hàng ngày của người Việt hơn là ẩm thực đường phố. Những món ăn vô cùng đơn giản, chất phác, cực kỳ ngon miệng mà chỉ tốn rất ít tiền để mua.


Trong số các món ăn Việt nổi tiếng ở nước ngoài, có lẽ phở là món ăn nổi trội nhất. Vốn là một món ăn sáng, phở nhanh chóng biến thành một đại diện cho nền ẩm thực Việt Nam. Cứ mỗi lần tôi nhắc đến Việt Nam với bạn bè nước ngoài, thể nào cũng có người nhắc đến phở.



Và nếu phở là kết tinh của tinh hoa văn hóa Việt, thì “bánh mì" lại là một món ăn thú vị khác đã gia nhập vào thị trường ẩm thực quốc tế. Tôi đã rất ngạc nhiên khi được biết món bánh mì kẹp thịt lại đang trở nên nổi tiếng tại Mỹ và các nước Tây Âu.


Một món ăn nữa đáng để nhắc đến là gỏi cuốn và chả giò. Chả giò của ta có hương vị cân bằng, ngon miệng, đậm đà nhưng không quá cay hay quá mặn. Phiên bản không chiên của chả giò, hay cách mà những người bạn của tôi thường gọi, “Summer rolls" (Cuốn mùa hè) lại chính là gỏi cuốn bánh tráng. Giữa hai món khá tương tự nhau này thì gỏi cuốn thường được thực khách phương Tây ưa chuộng hơn bởi lẽ nó là món không chiên, tươi và giống salad hơn.


Khác với phở, một món ăn rất khó chế biến sao cho đúng với hương vị nguyên chất, cả hai món gỏi cuốn và bánh mì kẹp thịt đều trở nên nổi tiếng vì người ta có thể làm chúng trong bếp nhà mình với chỉ vài nguyên liệu cơ bản. Chỉ hiềm một nỗi, một số Việt kiều tôi biết lại than phiền là hiếm có ai ở nước ngoài làm được nước chấm gỏi cuốn ngon như ở Việt Nam.



Tình yêu với ẩm thực Việt


Tuy có nhiều món ăn đường phố trở nên nổi tiếng ở nước ngoài, ẩm thực Việt không chỉ có thế. Quyến rũ thực khách nước ngoài không chỉ là những món ăn, mà còn là nét văn hóa vô cùng đặc sắc của người Việt: bạn hữu, dịp hội họp, không khí - ba điều làm nên một bữa ăn ngon.




Gỏi cuốn


Vốn là một đầu bếp cao cấp danh tiếng tại Mỹ, là ngôi sao truyền hình chuyên du lịch khắp nơi, khỏi phải nói cũng biết Anthony Bourdain là đầu bếp có kinh nghiệm với các món ăn khắp thế giới. Nhưng khi đến Việt Nam để làm chương trình “No reservations”, khám phá các món ăn đường phố Việt Nam, ông đã bị quyến rũ không chỉ bởi các món ăn mà còn vì con người và bản sắc Việt. Anthony đã nhiều lần quay lại Việt Nam để khám phá ẩm thực. Ấn tượng trước vẻ đẹp bình dị của cuộc sống người Việt, ông thậm chí còn muốn chuyển đến sống tại Việt Nam. Ông mô tả, trở lại Việt Nam như trở lại với người tình cũ nồng thắm.


Một vị khách nổi tiếng khác, có lẽ khá quen thuộc với độc giả Việt Nam, chính là ông chủ của Hell's Kitchen, Gordon Ramsay. Ông “khét tiếng” là một đầu bếp vô cùng khắt khe và độc đoán về kỹ thuật, cũng là vị giám khảo “đáng sợ” của chương trình Masterchef US (Vua đầu bếp Mỹ). Ít người biết rằng ông đã từng đến Việt Nam trong chương trình Gordon Ramsay's Great Escape hồi năm 2011.



Bánh mì


Thật thú vị khi thấy một đầu bếp tầm cỡ như Ramsay gặp rắc rối khi ông cố gắng bắt chước hương vị tinh tế của ẩm thực Việt. Gordon không khỏi ngạc nhiên với cách ăn uống độc đáo của người Việt. Có lẽ nhờ những ấn tượng đó, Gordon đã trân trọng hơn phong cách của cô thí sinh khiếm thị người Việt Christine Hà trong cuộc thi Masterchef US 2012. Cá nhân tôi rất cảm phục cách Christine Hà chọn các món ăn gia đình vô cùng giản dị của người Việt để đưa vào thực đơn thi đấu hôm chung kết cuộc thi, đối đầu với một thực đơn xa hoa, sang trọng của đối thủ. Nhiều người Việt, trong đó có tôi, đã rất tự hào khi Gordon Ramsay chọn Christine Hà là người chiến thắng cuộc thi Masterchef.


Cùng với Anthony và Gordon, hàng loạt đầu bếp danh tiếng khác trên thế giới đã bắt đầu chú ý đến ẩm thực Việt. Trong đó có rất nhiều đầu bếp giới thiệu món ăn Việt vào thực đơn của họ, như Andy Ricker, Angelo Sosa, Dale Talde - những người đưa chả cá Lã Vọng vào thực đơn cao cấp của họ.


Thiết nghĩ, có lẽ ẩm thực đã trở thành tiếng nói mạnh mẽ nhất của nền văn hóa nước ta, là cách để có thể quảng bá vẻ đẹp của Việt Nam ra khắp thế giới. Bản thân tôi, mỗi lần bạn bè ở nước ngoài nói rằng phở là món ngon nhất của Việt Nam, tôi lại cười và bảo: “Thử đến nước tôi chơi đi, tôi sẽ đãi bạn rất nhiều món ngon khác nữa!”.


XUÂN HẠO


http://baoxuan.phunuonline.com.vn/mua-xuan/khoe-dep-ngay-xuan/am-thuc-guong-mat-quyen-ru-cua-viet-nam/a85208.html