Từ bỏ tư duy cứng nhắc về chính sách đào tạo ở nước ngoài và xác định những nội dung mới của khái niệm “chảy máu chất xám” là những thông điệp được đưa ra tại hội thảo “Kinh tế học về chảy máu chất xám” do Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách VEPR - ĐH Kinh tế (ĐHQG Hà Nội) tổ chức ngày 2-11.


Theo TS Nguyễn Đức Thành, Giám đốc VEPR, khái niệm “chảy máu chất xám” ngày nay đã không còn bị chỉ trích gay gắt như là sự thiệt thòi của các nước đang và kém phát triển so với các nước giàu, mà ngược lại, thậm chí còn thúc đẩy sự gia tăng chất xám ở trong nước.


Ông Thành đưa ví dụ về nền kinh tế kế hoạch hóa trước đây, khép kín, ngăn cản dòng nhân lực chảy sang các nước khác. Ông cho rằng đó là thời kỳ mà Việt Nam không có hiện tượng “chảy máu chất xám” và đồng thời với đó thì trình độ ngoại ngữ của người lao động rất kém. Tuy nhiên, kể từ khi thị trường lao động và thị trường du học mở cửa, một mặt chúng ta chứng kiến sự chuyển dịch mạnh của nhân lực trong nước sang các nước phát triển hơn nhưng mặt khác, nó cũng thúc đẩy những người ở lại trong nước tích cực học tập, mở mang tri thức và trình độ ngoại ngữ hơn nhiều. Vô hình trung chất lượng nguồn nhân lực trong nước lại gia tăng.


Một số chuyên gia khác cũng cho việc bắt buộc du học sinh đi học theo diện Nhà nước tài trợ trở về ngay sau khi học xong là cứng nhắc. Nếu đội ngũ này được ở lại nước sở tại làm việc trong một khoảng thời gian nhất định và được nước đó trả lương thì hiệu quả chất xám thu được có thể gấp nhiều lần bằng cấp mà Nhà nước đã đầu tư cho họ học. Bên cạnh đó, đây cũng là lực lượng đóng góp lượng kiều hối lớn cho đất nước trong nhiều năm trở lại đây.


Các chuyên gia đề xuất nên linh hoạt trong chính sách. Nếu du học sinh không về nước làm việc, khoản tiền đã tài trợ có thể chuyển thành khoản vay hoặc theo một cam kết đảm bảo quyền lợi nào đó của cả hai bên, chứ không nhất thiết bắt họ phải về nước. Ngoài ra, theo nhà nghiên cứu Trần Tố Lan, trong thời đại công nghệ thông tin, dòng dịch chuyển của chất xám không nhất thiết tương ứng với dòng lao động di cư.


Hội thảo khuyến nghị tư duy một cách toàn diện về lợi ích nhiều mặt của “dịch chuyển chất xám” chứ không nên quá bi quan về những thiệt thòi của việc “chảy máu chất xám”.


HỮU LONG


http://phapluattp.vn/20121103010421105p0c1014/chay-mau-chat-xam-la-co-loi-cho-nuoc-dang-phat-trien.htm