Các Mẹ có hiểu như vậy không?:-?
TS.BS Lê Thúy Tươi


Nhiều người, trong đó có cả phụ nữ, cứ quan niệm rằng hết “đèn đỏ” là chị em ta “tắt ngúm” luôn chuyện chăn gối. Có chị tránh quan hệ bằng cách không ngủ chung với ông xã hoặc đến nhà con chăm cháu để có cớ cách ly. Nếu ông xã vẫn còn “bừng bừng khí thế nam nhi” thì đây là lúc ông hoặc là bồ bịch hoặc là kiếm thêm một mảnh tình mới (!).



Biến động thời con gái


Chúng ta biết con gái dậy thì tức là hệ thống nội tiết từ não bắt đầu “bật công tắc” cho buồng trứng hoạt động. Hệ nội tiết điều hành theo cơ chế “dân chủ tập trung”.


Tập trung tức là chỉ huy theo “ngành dọc”. Từ vùng dưới đồi của não bộ tiết ra kích tố tác dụng vào tuyến yến để tuyến yên bài tiết ra FSH kích thích nang trứng phát triển và bài tiết ra estrogen, biến bé gái trở thành thiếu nữ. Giữa chu kỳ, các vị chỉ huy lại bài tiết ra yếu tố LH làm trứng rụng cái “bụp”, phần vỏ nang trứng bài tiết ra progesterone. Cả estrogen và progesterone đều làm phát triển nội mạc tử cung được ví như xây ngôi nhà cho em bé đến ở. Khi không có tinh trùng để tạo ra em bé thì cả estrogen và progesterone giảm đột ngột gây co thắt đến mức đứt động mạch nuôi nội mạc tử cung. Máu chảy ra ngoài gọi là kinh nguyệt.


Còn cơ chế tôi gọi là “dân chủ”? Nếu buồng trứng sản xuất ra nhiều hormone thì lập tức có phản hồi về não và hệ nội tiết sẽ giảm bớt hormone kích thích. Đây là cơ chế điều hòa nội tiết gọi là feetback (điều hòa ngược).


Cả hệ thống điều khiển này được y học gọi là "trục dưới đồi não bộ-tuyến yên-buồng trứng".


Biến động thời mãn kinh


Buồng trứng có tuổi thọ khoảng hơn 30 năm rồi chúng teo lại, thoái hóa, cơ thể xuất hiện nhiều rối loạn. Mãn kinh được mô tả bởi các nhà phụ khoa rằng “buồng trứng không còn trứng rụng nữa” nên chắc chắn khỏi dùng thuốc hay đặt vòng mà phụ nữ không lo mang thai. Các nhà tâm lý bảo rằng “các bà thay đổi tâm tính, nói nhiều, nói dai, đã thế còn hay giận hờn, động chút là nổi nóng…”. Bác sĩ xương khớp thì báo động “chị em bị loãng xương”. Bác sĩ tim mạch khuyến cáo “tỷ lệ bệnh tim mạch sẽ ngang bằng với nam giới, triệu chứng lại mơ hồ”. Các thẩm mỹ viện quảng cáo “đến với tôi để được kéo căng da mặt, đặt túi ngực, năng mũi cao và dùng mỹ phẩm tìm lại tuổi xuân cho các chị”…


Phụ nữ sợ xấu, sợ kém hấp dẫn muốn đi tìm thủ phạm làm cho mình mau già lại lắm bệnh. Từ xưa, tất cả đều luận tội rằng các biến động kể trên là do estrogen gây ra. Tuy nhiên “trục não bộ-tuyến yên” kiểm soát “bộ nội tiết” vẫn còn đó và hệ trục đang tìm cách đưa cơ thể về thế cân bằng. Lúc này não bộ, tuyến yên sẽ kích thích tuyến thượng thận bài tiết ra nhiều testosterone. Đây là lời giải cho thắc mắc của cả hai phái rằng “vì sao mãn kinh có người lại tăng ham muốn” bởi testosterone mới là hormone làm bùng nổ ham muốn hơn hẳn estrogen. Thêm nữa, mỡ bụng, mỡ nội tạng cũng bài tiết estrogen. Vì thế những phụ nữ luống tuổi, có chút mỡ bụng và có tí ria mép đều còn ham muốn, thậm chí mạnh như hồi trẻ... Tuy nhiên, họ vẫn còn vấp phải một số trục trặc như “khô hạn” hay làn da nhăn nheo. Vì thế, việc bổ sung các yếu tố nhằm giúp hệ trục hoạt động hiệu quả hơn nữa vấn đề được đặt ra.





Điều hòa trục não bộ-tuyến yên-buồng trứng


Các nhà khoa học đã không ngừng nghiên cứu để tìm ra những liệu pháp giúp phụ nữ giữ được “lửa lòng”. Họ theo dõi phụ nữ ở vùng núi cao Andes ở Nam Mỹ và thấy chị em sử dụng cây Lepidium Meyenii như thực phẩm nhưng lại duy trì được sắc trẻ lẫn khả năng tình dục. Các nhà khoa học Mỹ đã bỏ công sức nghiên cứu và thấy rằng thảo dược quý này giúp trục não bộ-tuyến yên-buồng trứng hoạt đông tốt trở lại, từ đó những rối loạn tại cơ quan sinh dục và toàn thân xảy ra trong thời kỳ mãn kinh không còn nữa (có ham muốn, yêu đời, giấc ngủ ngon hơn, ngay cả tình trạng “khô hạn” cũng được cải thiện, làn da tươi trẻ, sáng sủa hơn …).


Việc điều hòa trục não bộ-tuyến yên-buồng trứng từ Lepidium Meyenii được chứng minh an toàn và giúp cân chỉnh các nội tiết theo con đường nội sinh nên duy trì được sức khỏe, sắc đẹp một cách bền vững.


L.T.T - Báo Thanh Niên