Tiểu học

Phân biệt thành ngữ và tục ngữ

Đến trả lời mới nhất
  • 2 Lượt chia sẻ
  • 13.3K Lượt đọc
  • 13 Trả lời

2 Người đang theo dõi

  • Trang 1/2

    Chuyển tới trang

  • 1
  • 2
    • 19 Bài viết

    • 2 Được cảm ơn

    #1
    Chào các mẹ
    Hôm qua em lên chơi nhà anh chị, thấy cu Bống lớp 5, nhà anh chị đang ngồi làm bài tập điền từ đồng nghĩa và trái nghĩa vào chỗ trống trong các câu thành ngữ và tục ngữ. Nó quay sang hỏi cậu thế nào là thành ngữ và thế nào là tục ngữ. Cậu giải thích loanh quanh một hồi nó vẫn "chưa chịu hiểu":Sad:. Mẹ nào giúp em với, ngắn gọn thôi nhé, dài quá nó không chịu nghe, hu hu....

  1. Có thể bạn muốn xem:
    • 14 Bài viết

    • 5 Được cảm ơn

    #2
    Thành ngữ:

    • Cụm từ mang ngữ nghĩa cố định (chưa tạo thành câu hoàn chỉnh)
    • Không thể thay thế/sửa đổi về mặt ngôn từ
    • Thường được dùng để tạo thành các câu hoàn chỉnh trong văn nói/viết



    Tục ngữ:
    Những câu nói ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, giàu hình ảnh. Tục ngữ thường thể hiện tri thức/kinh nghiệm dân gian về mọi mặt của cuộc sống.

    Số lượng thành ngữ trong tiếng Việt rơi vào khoảng gần 6 nghìn thành ngữ. Kết cấu của thành ngữ rất khó (gần như không thể) phân định rõ ràng đâu là chủ ngữ, đâu là vị ngữ. Thí dụ: Cha nào con nấy
    3 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

    • 19 Bài viết

    • 2 Được cảm ơn

    #3
    Bạn ơi, câu Chuột sa chĩnh gạo , Chuột chạy cùng sào, Châu chấu đá xe, Con giun xéo lắm cũng quằn, Cây ngay không sợ chết đứng, .... cũng có kết cấu chủ ngữ, vị ngữ có phải là thành ngữ không?
    Hôm trước, mình cũng đưa định nghĩa ra, nhưng con vẫn nhầm lẫn. Mà mình không tìm ra được tiêu chí phân biệt cơ bản giúp cháu lớp 5 có thể phân biệt được.

    • 352 Bài viết

    • 144 Được cảm ơn

    #4
    Có thể hiểu đơn giản là ý nghĩa của thành ngữ sẽ = 1 từ nào đó, thường là mô tả, đánh giá. Ví dụ: Chuột sa chĩnh gạo = may mắn (chỉ sự may mắn). Còn thành ngữ có ý bình phẩm, phê phán, khuyên bảo, hướng dẫn...Ví dụ: Con giun xéo lắm cũng quằn = khuyên con người không nên đàn áp người khác quá đáng
    Ngày mai trời sẽ sáng phải không ???:Rose::Rose:

    • 14 Bài viết

    • 5 Được cảm ơn

    #5
    Chuột sa chĩnh gạo
    Chuột chạy cùng sào
    Châu chấu đá xe
    Con giun xéo lắm cũng quằn
    Cây ngay không sợ chết đứng

    Theo cá nhân mình, những câu bạn đưa ra đều là thành ngữ cả. Đa phần các câu thành ngữ không thể phân biệt rõ ràng kết cấu chủ ngữ - vị ngữ (mặc dù mới nhìn có vẻ rất dễ, bởi thói quen "chia động từ" theo lối nhận biết mà các thầy cô giáo dạy tiếng Anh hay hướng dẫn học sinh bây giờ).

    Một cách rất đơn giản để nhận biết thành ngữ: thành ngữ là những cụm từ có nghĩa cố định, và được dùng để tạo thành những câu nói hoàn chỉnh. Nôm na: bản thân thành ngữ chưa phải là câu nói/viết hoàn chỉnh mà nó là chất liệu để tạo thành các câu nói/viết trong những ngữ cảnh nhất định. Và khi được dùng để tạo thành câu nói hoàn chỉnh thì ngữ nghĩa của thành ngữ không thay đổi (thành ngữ thường có một nghĩa chung duy nhất, ít khi mang tính đa nghĩa).

    Còn tôi không tán thành quan điểm: "Có thể hiểu đơn giản là ý nghĩa của thành ngữ sẽ = 1 từ nào đó, thường là mô tả, đánh giá". Rất lệch lạc!
    2 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

    • 352 Bài viết

    • 144 Được cảm ơn

    #6
    Trích dẫn Nguyên văn bởi wikiversity Xem bài viết
    Còn tôi không tán thành quan điểm: "Có thể hiểu đơn giản là ý nghĩa của thành ngữ sẽ = 1 từ nào đó, thường là mô tả, đánh giá". Rất lệch lạc!
    Ngày học cao học (2005), iem được GS Đỗ Hữu Châu dạy thế bác ạ ! Vở ghi vưỡn còn. Chắc tại GS suy nghĩ lệch lạc nên iem cũng bị lệch lạc theo bác ạ ! :Smiling:

    • 36 Bài viết

    • 89 Được cảm ơn

    #7
    Thấy các anh chị cùng trao đổi ý kiến, em xin có một vài đóng góp nhỏ:
    1. Đúng là đa số các thành ngữ có kết cấu là các cụm từ cố định nhưng cũng nhiều câu thành ngữ có kết cấu là câu như Chuột chạy cùng sào, chuột sa chĩnh gạo.
    2.Trong sách thầy Châu Từ vựng ngữ nghĩa tiếng Việt thầy nói chung về ngữ cố định (trong đó có thành ngữ) như sau: "Cái quyết định để xác định các ngữ cố định là tính tương đương với từ của chúng về chức năng tạo câu. Chúng ta nói ngữ cố định tương đương với từ không phải chỉ vì chúng sẵn có, bắt buộc.... như từ mà còn vì ở trong câu chúng có thể thay thế cho một từ, ở vị trí các từ, hoặc có thể kết hợp với từ để tạo câu." (Trang 73)
    Thầy còn lấy ví dụ: "Nếu không hợp lực làm ăn thì cũng không thoát khỏi cái đói".
    Và "Nếu không chung lưng đấu cật với nhau làm ăn thì cũng không thoát khỏi cái đói.
    -Về ý nghĩa, thì theo thầy, có ngữ cố định có nghĩa tương đương với từ, và có ngữ cố định có ý nghĩa tương đương với cụm từ chứ không phải nghĩa các ngữ cố định chỉ tương đương với nghĩa từ.
    Bản thân em đồng ý với nhận định trong sách của thầy. Theo nhận định này của thầy thì các câu trên đều là thành ngữ.
    3. Cần phải nhìn nhận trường hợp trung gian giữa thành ngữ và tục ngữ.
    Có nhiều trường hợp trong trường hợp này là thành ngữ và trong trường hợp khác là tục ngữ.
    4. Với học sinh tiểu học cần giúp các con phân biệt thế nào?
    Thực ra, học sinh tiểu học chưa cần phải phân biệt sâu giữa thành ngữ và tục ngữ, nên chỉ dừng lại ở những phân biệt đơn giản mà thôi:
    - Nói với con, người ta chỉ nói câu tục ngữ chứ không bao giờ nói câu thành ngữ. Hay nói cách khác, ý nghĩa của tục ngữ tương đương với câu và ý nghĩa của thành ngữ tương đương với từ hoặc cụm từ.
    Ví dụ: Nghĩa của thành ngữ Thắt lưng buộc bụng đồng nghĩa với nghĩa của từ tiết kiệm
    Nghĩa của thành ngữ Múa rìu qua mắt thợ có thể diễn đạt bằng cụm từ: Khoe tài tầm thường của mình trước những người đáng bậc thầy mình..
    Thường tục ngữ thể hiện một lời khuyên, một kinh nghiệm, một tri thức... trong khi thành ngữ mới chỉ nêu ra một tình huống, 1 hoàn cảnh, một đặc điểm, một phẩm chất...
    Ví dụ: Ráng mỡ gà có nhà thì giữ: nêu kinh nghiệm và lời khuyên
    Chuột sa chĩnh gạo: nêu ra một hoàn cảnh may mắn.
    5 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

    • 20 Bài viết

    • 4 Được cảm ơn

    #8
    Ngày học tiểu học, mình còn nhớ cô giáo có giảng thế này: Tục ngữ được đúc kết từ kinh nghiệm sống của cha ông ta từ nghìn xưa để lại, nó giàu hình ảnh và gọn gàng, xúc tích . Tục ngữ là một cấu trúc câu hoàn chỉnh.Thành ngữ là những câu nói được dùng hàng ngày như một thói quen, nó chưa phải là một câu hoàn chỉnh và hoàn toàn không có nghĩa đen... Chẳng biết giờ các các con được dạy thế nào mà khó hiểu thế.
    Chỉnh sửa lần cuối bởi tabaluga; 11/11/2010 vào lúc 09:35 AM.
    1 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

    • 36 Bài viết

    • 89 Được cảm ơn

    #9
    -Phần đầu bài trên em viết là những kiến thức mang tính chuyên môn, phức tạp, thực ra không dùng để dạy học sinh tiểu học. Nhưng giáo viên thì cần hiểu cặn kẽ và đến nơi đến chốn.
    - Cô giáo giảng như vậy thì còn nhiều sơ hở quá chị ạ, có rất nhiều thành ngữ kết cấu là một câu ví dụ như: Ma cũ bắt nạt ma mới, Lươn ngắn chê trạch dài, Lợn lành thành lợn què.... Nếu cứ đưa những nhận định chung chung như vậy, thì học sinh sẽ dễ bị nhầm lẫn.
    - Riêng với học sinh tiểu học cũng không nên giảng phức tạp, rắc rối bởi vì không ai đòi hỏi học sinh tiểu học phải phân biệt thành ngữ và tục ngữ. Nếu các học sinh hỏi, chỉ nên dựa vào nghĩa để giúp học sinh thấy được:
    Đọc tục ngữ, ta thấy được một kinh nghiệm, một tri thức, một lời khuyên...
    Đọc thành ngữ, ta chỉ thấy một tình huống, một hoàn cảnh, một đặc điểm, một phẩm chất...

    Ví dụ trong nhóm sau: Không thầy đố mày làm nên, Gần mực thì đen gần đèn thì sáng, Tốt gỗ hơn tốt nước sơn... đều hàm ý một kinh nghiệm, một lời khuyên => đó là những câu tục ngữ
    Lươn ngắn chê trạch dài, Thắt lưng buộc bụng, Một mất một còn, Chuột chạy cùng sào chỉ nêu ra tình huống hoặc hoàn cảnh hoặc một đặc điểm chứ chẳng hàm ý khuyên răn hay truyền đạt kinh nghiệm gì => nó là thành ngữ
    Mẹo nhỏ này sử dụng được với đa số các trường hợp chỉ trừ các trường hợp trung gian giữa thành ngữ và tục ngữ mà thôi.
    Chỉnh sửa lần cuối bởi luyenvietvan; 11/11/2010 vào lúc 08:35 PM.
    5 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

    • 2,289 Bài viết

    • 1,718 Được cảm ơn

    #10
    Theo từ điển Hán Việt:
    Thành: Nhà chứa sách thời xưa
    Tục: Thói quen

    http://www.tuyenquangonline.net/showthread.php?t=18647

    Thành ngữ: là một cụm từ, một thành phần câu, diễn đạt một khái niệm có hình ảnh, mang tính biểu trưng, khái quát và giàu hình tượng nên thường dùng nghệ thuật tu từ ẩn dụ hoặc nghệ thuật tu từ hoán dụ.
    Chính vì vậy, thành ngữ dễ gây được ấn tượng mạnh mẽ với người nghe, người đọc, hiệu quả biểu đạt và biểu cảm rất cao nên nhân dân thường dùng thành ngữ (cụm từ) xen vào lời ăn tiếng nói. Thành ngữ thường chỉ có nghĩa đen.

    Tục ngữ: là một câu nói hoàn chỉnh, súc tích diễn đạt trọn vẹn một ý, có nhịp điệu, dễ nhớ, dễ truyền nhằm đúc kết kinh nghiệm, tri thức của nhân dân.
    Tục ngữ thường dùng độc lập vì nó là một câu và diễn đạt một ý trọn vẹn. Có nghĩa đen và nghĩa bóng.
    2 thành viên đã cảm ơn vì bài viết hữu ích (xem)

  • Trang 1/2

    Chuyển tới trang

  • 1
  • 2